ويران ، به نظر مىآيد ، كه هيچيك از كارهاى آنان را نمىتواند نگاه دارد و كارهاى آنان در جايى امن نگاه داشته نمىشود بلكه پراكنده مىشود و از اينجا مىرود ، چنان كه خداى - عزّ وجلّ - دراين سخن بدان اشاره مىكند :
( وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّى إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَوَجَدَ اللَّهَ عِندَهُ فَوَفّاهُ حِسَابَهُ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ * أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِن فَوْقِهِ سَحَابٌ . . . ) « 1 » .
« و كسانى كه كفر ورزيدند ، كارهايشان چون سرابى در زمين همواراست كه تشنه ، آن را آبى مىپندارد تا چون بدان رسد آن را چيزى نيابد و خدا را نزد خويش يابد و حسابش را تمام به او دهد و خدا زود شمار است * يا [ كارهايشان ] مانند تاريكيهايى است كه دريا ژرف است كه موجى آن را مىپوشاند و روى آن موجى ديگر است و بالاى آن ابرى است . . . »
بنابراين شب ، ابر ، تاريكيهاى دريا و موجهاى متراكم آن ، هيچ شعاعى از نور را در دلهاى تاريك - كه در خانههاى لهو و لعب و سرگرم دنيا ، دور از سنّتها و احكام الهى پرورش يافتهاند و به تاريكىهاى اعماق دريا شباهت دارند - باقى نمىگذارد . پس دلهاى آنان كه دراين خانهها زندگى مىكنند ، به جهت تاريكى گناهان ، فساد و طبيعت ناپاك بشرى ، تاريك و ظلمانى است و كسى جز خداوند بزرگ نمىتواند نورى تباباند كه اين تاريكىها را از بين ببرد . پروردگار - عزّ و جلّ - مىفرمايد :
( . . . وَمَن لَّمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَمَا لَهُ مِن نُورٍ ) « 2 » .
« . . . و خدا به هر كس نورى نداده باشد او را هيچ نورى نخواهد بود . » كه اين نور
هامش
( 1 ) - سورهء نور ، آيهء 39 - 40 .
( 2 ) - همان ، آيهء 40 .