بسيار روشنتر و دقيقتر بيان كرده است 19 » .
آثار منظوم و منثور شبسترى :
منظومهى سعادت نامهى شبسترى نيز منظومهاى حكمى است اما در اينجا بر خلاف گلشن راز رنگ كلام و فلسفه بيشتر به چشم مىآيد .
ضمن اينكه فضاى كلى اثر همان فضاى عارفانه است . منظومه همچون اكثر منظومههاى عارفانه با حمد و سپاس و ستايش خداوند متعال آغاز مىشود . سپس مدح رسول اكرم اسلام ( ص ) مطرح مىشود و پس از آن از چهار خليفهى جانشين پيامبر سخن به ميان مىآيد . پس از آن از شيخ ابو الحسن اشعرى تجليل مىشود و اين امر بيانگر گرايشات سنّى و اشعرىمآبانهى شبسترى است :
آنگهى بر روان شيخ كلام * بو الحسن اشعرى امام انام
آنكه بنهاد بهر طاعت را * مذهب سنت و جماعت را 20
پس از آن شبسترى وارد اصل كتاب مىشود . او عقل و نقل را دو ركن اصلى و اصيل راه يافتن به ساحت قدس مىداند . منظومهى سعادتنامه در هشت باب تنظيم شده است به ياد بهشت كه داراى هشت باب است .
اين منظومه را نمىتوان داراى ارزش هنرى دانست ، بلكه اگر ارجى براى سعادتنامه قايليم به دليل محتواى معنوى آن است .
شبسترى در سعادتنامه نيز همچون گلشن راز شاعرى را دون شأن خويش بر مىشمارد و علت سرايش اين منظومه را چنين بيان مىدارد :
من كه در نثر موى بشكافم * تا چرا شعر شعر مىبافم
گر ضرورت نبودى اين ابيات * كى ز من صادر آمدى هيهات
مردم عصر شعر جوى بدند * علما نيز شعر گوى شدند
سخن بدعت آنگهى شده فاش * در ميان جهانى از اوباش