2 . نام و مشخصات صائن الدين
نامش بنا به آنچه خود در پايان يك رسالهء كوتاه آورده ، على بن محمد بن محمد است . « 1 » اشعارش را نيز با تخلّص على مىسرود . « 2 »
در پايان نامه به خواجه تاج الدين حسن عطار « 3 » و نيز در نامه به فيروز شاه « 4 » امضاى صائن تركه ديده مىشود .
فصيح خوافى كه معاصر او و قديمىترين كسى است كه دربارهء وى سخن مىگويد ، نامش را على و لقبش را صائن الدين ضبط كرده است . همو پدر صائن الدين را شيخ امام خواجه افضل الدين و پدر بزرگش را شيخ عالم بارع خواجه صدر الدين معرفى مىكند . « 5 »
صائن الدين در كتاب تمهيد القواعد كه شرحى است بر قواعد التوحيد ، از جد خويش كه مؤلف كتاب اخير الذكر است با عنوان ابو حامد محمد اصفهانى مشهور به تركه ياد مىكند . « 6 »
پس با توجه به اسناد مذكور ، نام كامل او « صائن الدين على بن افضل الدين محمد بن ابو حامد صدر الدين محمد تركهء اصفهانى » است .
اين بحث ازآنرو مورد توجه قرار گرفت كه برخى از مورخان و محققان در نام صائن الدين و پدرانش به خطا رفتهاند : مؤلف سلّم السموات در قرن يازدهم هجرى با استناد به فتوحات شيرازى ، از او به عنوان خواجه صائن الدين محمد « 7 » تركه شارح فصوص الحكم ياد مىكند « 8 » و محمد مفيد مستوفى قول او را بدون نقد باز مىگويد . « 9 »
ميرزا محمد على مدرس و شيخ آقا بزرگ طهرانى نام پدرش را محمد بن « افضل الدين » محمد مىدانند . « 10 » و به تبع آنها محمد تقى دانشپژوه و دكتر موسوى بهبهانى از پدرش به
هامش
( 1 ) . مجموعهء مب ، ورق 121 ب .
( 2 ) . همان ، ورق 121 الف
( 3 ) . همان ، ورق 51 الف .
( 4 ) . چهارده رساله ، ص 296 .
( 5 ) . مجمل فصيحى ، ص 270 .
( 6 ) . تمهيد القواعد ، ص 10 .
( 7 ) . البته ممكن است اضافهء بنوّت باشد .
( 8 ) . مرقوم پنجم كتاب سلّم السموات ، ص 20 و 144 .
( 9 ) . جامع مفيدى ، ج 3 ، ص 302 .
( 10 ) . ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 344 ؛ الذريعة ، ج 9 ( 2 ) ، ص 570 .