مسجد بود . مدت چندين قرن چه در دورهء پيش از اسلام و چه در دورهء اسلامى اين ساختمان باشكوه كليسياى جامع شهر حلب بود . در سال 517 كه نصاراى صليبى برخى از مقابر مسلمانان را ويران كردند ابن الخشاب قاضى معروف حلب براى انتقام اين كليسيا را تبديل به مسجد كرد و در 543 نور الدين محمود بن زنگى مدرسهاى در آنجا فراهم ساخت و از آن پس از سه مدرسهء بزرك حلب كه حلاويه و سجاديه و شعيبيه باشند حلاويه از همه بزرگتر و مهمتر بود . نام اين مدرسه را « حلويه » هم ضبط كردهاند و بنا بر كتيبهاى كه دارد در شوال 543 ابو القاسم محمود بن زنگى بن آقسنقر ناصر امير المؤمنين به دستيارى عبد الصمد طرسوسى آن را تعمير كرده و براى فقهاى حنفى به مدرسه تبديل كرده است ( تحف الانباء فى تاريخ حلب الشهباء تاليف الدكتور بيشوف الجرمانى - بيروت 1880 ص 138 - 139 )
شرح
( 203 ) ص 79 س 2 - اكمل الدين ، لقب ابن عديم كمال الدين بوده است ، رجوع كنيد به صحايف 214 - 217 .
( 204 ) ص 80 س 4 : دروازهء انطاكيه ، يكى از دروازههاى غربى حلب بوده و هنوز باقيست ( كتاب سابق الذكر ص 152 ) :
( 205 ) ص 80 س 18 - 19 : مسجد ابراهيم عم ، ظاهرا نام اين مسجد « مسجد ابراهيم » است و عم مختصر « عليه السلام » زيراكه مردم حلب عقيده داشتند كه ابراهيم پيامبر سفرى بحلب كرده و به همين جهة در ميان قلعهء شهر و در وسط آبادانىهاى آن مسجد ساخته بودند بنام « مسجد مقام ابراهيم » و پيداست كه مراد از مسجد ابراهيم همين مسجدست .