رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم مىفرمايد كه روزگارى بيايد كه حجّ خانهء خداى توانگران به جهت نزهت روند ، و اوساط خلق جهت تجارت ، و اهل كلام اللّه و علم به جهت ريا ، و فقرا به جهت گدائى .
و عمر رضى اللّه عنه كثرت حاجيان و انبوهى ايشان را بديد گفت : « الا انّ الوفد كثير و الحاجّ قليل . »
و بىرضاى مادر و پدر و شيخ نشايد سفر كردن و بىاذن و اجازت ايشان نرود تا در آن سفر رفتن عاق نباشد كه بركت و جمعيّت سفر نيابد .
و چون با جماعت در راه رود موافق رفقا باشد ، و هر كه در آن جمع ضعيفتر است بايد كه به گام و قوّت او راه رود ، و چون رفيق بايستد او نيز بايستد .
و نماز را از اوّل وقت تأخير نكند و تا ممكن شود از وقت بيرون نبرد و جهد نمايد تا اوراد ازو فوت نشود خصوصا واجبات و نافله .
و تا قدرت و جهد داشته باشد پياده رفتن را اختيار كند و بر مركب ننشيند الّا به وقت ضرورت ، از جهت آنك سفر درويش از براى رياضت و طلب زيارت است ، و اين هر دو مقصود در پياده رفتن است .
در حديث است از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم كه حاجى بر نشسته را به هر گامى هفتصد هزار حسنه است از حسنات حرم ، و گفت هر حسنهاى ازين حسنات هفتصد هزار حسنهء ديگر است .
و روايت آن است كه ملائكه در راه مكّه پيادگان « 1 » را معانقه كنند و بر سر شتر و چهارپاىنشستگان را مصافحه كنند و بر كسانى كه در محامل و كژافه نشسته باشند از دور سلام كنند ، با ايشان مصافحه و معانقه نكنند .
و شرط سفر آن است كه تا در ميان جماعت باشد در خدمت ايشان جهد خود مبذول دارد و تا ممكن باشد بار و مئونت ايشان را برگيرد كه عدىّ بن حاتم رضى اللّه عنه مىگويد كه رسول اللّه
هامش
( 1 ) - اصل : پيادهگان .