ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ
« 1 » .
فصل در بيان تبديل زمين و طى آسمان
بدانكه هر كه از يك اقليم گذشت يك زمين را طى كرد و هر كه از دو اقليم گذشت دو زمين را تبديل كرد و دو آسمان را طى كرد همچنين تا هفت اقليم گذشت تمام ارضين را تبديل كرد و تمام سماوات را طى كرد و به علت اول و فاعل مطلق كه واجب الوجود است رسيد و خداى بر او ظاهر شد اينست معنى :
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ
« 2 » . و اينست معنى :
وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ
« 3 »
باب در سخن اهل وحدت
بدانكه به نزديك اهل وحدت سما عبارت از چيزيست كه علوى و مفيض باشد به مرتبهء كه فرود وى باشد و اين فيض رساننده شايد كه از عالم اجسام باشد و شايد كه از عالم ارواح باشد .
و ارض عبارت از چيزى است كه به نسبت سفلى و مستفيض باشد از مرتبهء كه بالاى ويست و اين فيض قبولكننده شايد كه از عالم اجسام بود و شايد كه از عالم ارواح بود پس يك چيز شايد كه هم ارض و هم سما باشد « 4 » و بدين سبب سما و ارض را آدم و حوا خوانند .
چون اين مقدمه معلوم كردى اكنون بدانكه از اجسام ارض و سما باشد و از ارواح هم ارض و سما باشد چنان كه مىفرمايد :
ان للّه تعالى ارضا بيضاء مسيرة الشمس فيها ثلاثون يوما مثل ايام الدنيا ثلاثين مرة مشحونة خلقا لا يعلمون الله تعالى يعصى فى الارض و لا يعلمون الله تعالى خلق آدم و ابليس « 5 » .
هامش
( 1 ) - واقعه 7 - 11
( 2 ) - ابراهيم 48
( 3 ) - زمر 67
( 4 ) - و بدين سبب سما و ارض عامتر از روح و جسم است .
( 5 ) - در نسخه اساس و آستانه اين روايت به صورت غلط و لا يقرأ ثبت شده و تصحيح آن به شرحى است كه گفته خواهد شد .