جهان آمد ، كه لجّه ، بحر عميق قدم از راه عدم در ميان آمده ، خلق را در دو صرايق عشق آن سيّد حاصل آمد : بعضى را عشق از موافقت او پديد آمد ، و بعضى را عشق از تأثير رؤيت و صحبت خلق و خلق عظيمش كه حق آن را عظيم خواند ، زيرا كه تخلّق بخلق او داشت . جانش نقش « خلق اللّه آدم على صورته » يافته بود ، زيرا كه گفت « لعمرك » خلقش حق را صفت بود ، زيرا كه گفت
« وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ »
پديد آمد . » « 1 »
و در جاى ديگر گويد :
« چون منبع عشق كه محبّت خاص است ، حق را صفت آمده ، شاه و شاهزاده را به جلوهگرى در كائنات به خلّت و محبّت بستود ؛ ابراهيم را خليل خواند ، و محمد را حبيب . . . » « 2 »
عارفان بزرگ
روزبهان در عبهر العاشقين مكرّر از عارفان بنام - مخصوصا آنان كه با عشق و جمال سر و سرّى داشتهاند - ياد كند از ان جمله :
ابو بكر شبلى « 3 » ، ابو بكر واسطى « 4 » ، ابو الحسين نورى « 5 » ، ابو سعيد الخراز « 6 » ، ابو عبد اللّه محمد بن خفيف ، كه ازو به « شيخنا و سيدنا » تعبير كند « 7 » ، ابو القاسم جنيد « 8 » ، ابو يزيد بسطامى « 9 » ، حسين بن منصور حلاج « 10 » ، حصرى « 11 » ، ذو النون مصرى « 12 » ، سمنون المحب « 13 » ، عبد ( الواحد ) بن زيد « 14 » ، يوسف بن حسين رازى « 15 » .
هامش
( 1 ) - ص 20 .
( 2 ) - ص 21 - 22 .
( 3 ) - ص 10 ، 146 .
( 4 ) - ص 10 ، 46 .
( 5 ) - ص 10 .
( 6 ) - ص 136 ، 147 .
( 7 ) - ص 10 .
( 8 ) - ص 10 .
( 9 ) - ص 10 .
( 10 ) - ص 10 ، 148 .
( 11 ) - ص 10 .
( 12 ) - ص 9 ، 10 ، 54 .
( 13 ) - ص 140 .
( 14 ) - ص 10 .
( 15 ) - ص 10 ، 54 .