ذات و صفات . قال اللّه تعالى
« وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي . »
« 1 » روح او تجلّى اوست
« تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ »
« 2 » . قلب آدم مشرق كرد . نور صفت از روى آدم پيدا شد ، و آن اثر روح در هيكل منكشف شد . حقّ از آدم تجلّى كرد به حقيقت اثر ، نه برسم حلول ، « الحقّ حقّ و الخلق خلق و لا بأس » اين معنى اشارت كرد . سايس قناطر « 5 » ازليّات ، و شارب بحار ابديّات ، نكتهگوى شطح در عبارات متشابهات - صلوات اللّه عليه و آله - گفت « خلق اللّه آدم على صورته . » بعضى متصوّفه گفتند « الصوفىّ أثر اللّه فى الأرض . »
( 682 ) و نيز افراد قدم از حدوث كرد ، چون گفت كه « من بحقّ حقّام » يعنى من بحقّ قايمام نه به خود . گفتش كه « أنا الحقّ » راست گويد كه حقّ بود ، زيرا كه موضع شريعت و حقيقت حقّ بود ، و محلّ نظر تجلّى بود . قال اللّه تعالى
« قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ . »
« 12 » در تفسير گفته كه حقّ آنجا پيغامبر بود . بسيار گويند در عرف كه « من حقّام و مسئلهء من حقّ است » . ليكن اين اشارت رؤيت تحقيق در توحيد است ، و وقوع عارف در شهود معروف و غيب او درو « 15 » . چون تلوين توحيد متحقّق شد ، به زبان او « أنا الحقّ » گويد . چون در تمكين توحيد متمكّن شود ، انوار وحدانيّت برو غالب گردد . آنگه در رؤيت حقّ نقس و كون « 18 » و غير باز نبيند ، تا « 19 » انائيت مدعى شود بى
هامش
( 1 )وَ نَفَخْتُ . .: سورهء 15 ( الحجر ) آيهء 29
( 2 )تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ: سورهء 7 ( الاعراف ) آيهء 139
( 5 ) سايس قناطر . . : سايش قناطيرSMسايس الحق بالحق على رأس قناطر الازلياتA( 12 )قُلْ جاءَ الْحَقُّ . .: سورهء 17 ( بنى اسرائيل ) آيهء 83
( 15 ) و غيب او درو : و غيب دروSMو غيبته فيهA( 18 ) و كون : كونSMو لا الكونA( 19 ) تا . . : باSMفيدعى الإنائيةA