الفصل الثانى فى بيان المعرفة
اعلموا اخوانى - زادكم اللّه حقايق المعرفة - كه معرفت بر سه قسم است : قسمى عام راست ، و قسمى خاص راست ، و قسمى خاص الخاص راست .
اما قسم عام معرفت است بر اسماء و نعوت و شواهد و افعال .
و اما قسم خاص معرفت است بر حالات و مكاشفات و مقامات .
و اما قسم خاص الخاص معرفت است بر حقيقت مشاهده .
اما مجال عام در معرفت ، نخست در آيات است و افعال حق - جل جلاله - كه آن شاهد « 1 » وجود اوست ، كه موجود است از وجود افعالش . و آن به سه نور تعلق دارد : نور عقل و نور دل و نور ايمان . تا به نور « 2 » عقل جولان كند در شواهد ، و به نور دل استنباط كند از دفتر آيات حقايق قدرت ، و به نور ايمان صفات فعلش دريابد . تا بدان بداند اسما و « فعل حق و نعت حق » « 3 » كه بدان موصوف است و معلوم كند كه مدبر و مقدر و صانع در صفات خود يكتاست .
شريك و نظير ندارد . و افعالش را بىآلت داند ، و مصنوعاتش را بىخلل يابد . و اسماء حسنااش صفات « 4 » داند ، و صفت و نعتش به وجود او قايم داند . و در اثبات قدمش بر مزيد يقين باشد . و بقاى جاويدش معلوم كند . و همهء صفات كه حق راست بىعلت داند ، تا به حق آشنا شود . و پيوسته از قناديل شواهد انوار شاهد را مقتبس « 5 » باشد ، تا بدان نور سبل « 6 »
هامش
( 1 ) - الف : شواهد
( 2 ) - د ، ب : نور
( 3 ) - الف : نعوت او
( 4 ) - الف ، ج : صفت
( 5 ) - د : مقبس
( 6 ) - ب ، د : سبيل