« و إذا شئنا بدّلنا أمثالهم تبديلا » چه معنى بود ؟ يك ساعت مرا باش تا بدانى كه « تبديلا » چه باشد : نور اللّه باشد كه بر نهاد بنده آيد . هر چند كه رسد و تا بد از مرد چندان بنماند كه خود را با خود بيند
« بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ »
. زهى كيمياگرى ! از كجا تا كجا ؟ !
« فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ »
نور با نور شود و نار از ميان برخيزد كه چون شعاع آفتاب بتابد و محيط ستارگان آيد ، ستارگان را حكمى نماند . اينجا سالك مراد خود را به همه مرادى دربازد ، و ديدهء خود را به همه ديده دربازد تا همه ديده شود ؛ ابو العبّاس قصّاب در سماع پيوسته اين بيتها گفتى :
در ديدهء ديده ديدهاى بنهاديم * و آن را ز ره ديده غذا مىداديم
ناگه بسر كوى جمال افتاديم * از ديده و ديدنى كنون آزاديم
( 86 ) اى عزيز مناظرهء قالب بين با دل ، كه قالب با دل چه مىگويد . از بهر آنكه قالب چه داند كه دل را چه افتاده است كه بيشتر آنست كه دل بر قالب بپوشاند ؛ و دل قالب را چه جواب مىدهد ؟ گوش دار :
اى دل بچه زهره خواستى يارى را * كو چون تو هلاك كرد بسيارى را
هامش
( 1 ) سورهء 76 ( الانسان ) آيهء 28 م - - چه معنى بودAMSU - Bچه . . . بود شنيدى كهHچه معنى داردP- - تاBHP - AMSU- -
( 2 ) چهA . . . Uچه معنىH- -
( 10 - 2 ) دريغا . . . باشدA . . . Uيك ساعت . . . باشد اللّه نور السموات و الارضR- -
( 3 ) بنماندA . . . UنماندR- -
( 3 - 4 ) سورهء 21 ( الانبياء ) آيهء 18 ك - -
( 4 ) سورهء 39 ( الزمر ) آيهء 22 ك - -
( 5 ) ستارگان آيدA . . . U - R- -
( 6 ) نماندA . . . UبنماندH- - به همهA . . . UتاH- -
( 6 - 7 ) و ديدهء . . . بازدBHMRPU - AS- -
( 7 ) قصابA . . . Uقصاب عليه الرحمةH- -
( 8 ) ديدهء . . . غذاMPUديدهء . . . آن را بكمال خود غذاABRSديدها . . . وانگه زره . . . غذاH- -
( 9 ) جمالAMPSUكمالBHR- - ازBHMPUشدAR- -
( 10 ) كه . . . دلA . . . U - H- -
( 11 ) كه دل راA . . . U - R- - بيشتر آنستA . . . U - R- -