گفتهاند : « من لا شيخ له لا دين له » . و شيخ را نيز فريضه بود خلافت قبول كردن ، و تربيت كردن مريدان را فرض راه بود . اگر تمامتر خواهى از خداى تعالى بشنو كه گفت :
« هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ »
.
و بيان خلافت باطن جاى ديگر گفت :
« لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ »
بيت :
كس را ز نهان دل خبر نتوان كرد * ز احوال دل خويش حذر نتوان كرد
كس عالم شرع را زبر نتوان كرد * انسانى را ز خود بدر نتوان كرد
محجوبان را بدين ، نظر نتوان كرد * با خويش بكوى او گذر نتوان كرد
( 16 ) دريغا قفل بشريّت بر دلهاست ، و بند غفلت بر فكرها ، و معنى
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها »
اين باشد . چون فتوح فتح و نصرت خداى تعالى در آيد كه
« إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ »
، اين قفل از دل بردارد .
« سَنُرِيهِمْ آياتِنا
هامش
( 1 - 2 ) و شيخ را . . . راه بودAHRSشيخ راه بر وى فريضه بود به خلافت . . . مريد را . . . بودBو شيخ را . . . مريدان راMو شيخ راه بر فريضه بود و خلافت شيخ را و تربيت كردن مريد را . . . بودPU- -
( 2 ) تمامترHتمامA . . . U- -
( 3 ) سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 165 م - -
( 4 ) گفتBHMPRUفرمودAS- - سورهء 24 ( النور ) آيهء 55 م - -
( 7 ) ز احوال . . . حذرASUاحوال دل از كسى حذرBHMPR- -
( 8 ) كس عالمABHMPSكين عالمRكين حاكمU- -
( 9 ) انسانى رازHMRكه انسانى رازABPSو انسانى خودU- -
( 10 ) بدينA . . . Uبدين از خودM- -
( 11 ) اوHUكوى وىBMRكوى ماASبه كوه دوستP- -
( 12 ) و معنىHMRو معنيهاABPS - U- -
( 13 ) سورهء 47 ( محمد ) آيهء 24 م - - چونA . . . S - U- - و نصرتA . . . Uنصر و نصرتP- -
( 14 ) سورهء 110 ( النصر ) آيهء 1 م - -