نكردمانى . » ص 90
گفتمانى ، نگفتمانى : « اگر شريعت نيامدى نگفتمانى كه ديدار خداى عز و جلّ لا بد واجب است و نه نيز گفتمانى كه ممتنع است .
و لكن گفتمانى جائز است . » ص 381
بدانستمانى : « اگر بايستى كه ما كيفيت وى بدانستمانى همچنانكه اصل وجود بدانستيم . . . » ص 530 و 801
ندانستمانى : « اگر اختلاف ميان ايشان نبودى ما ندانستمانى كه ما را اندر اهل قبله چه بايد كرد . » ص 561
يام : « اين سخن از ايشان به نقل درست هست يام نه . » ص 88
*
نسخهها
نسخههايى كه از شرح تعرف شناخته شده است اندك نيست :
نسخهء موزهء ملى پاكستان :
پيشتر اشاره كردم كه نسخهاى كهن از « شرح تعرف » در موزهء ملى پاكستان است كه تاريخ كتابت آن 24 شوال 473 هجرى است ؛ و با دريغ ناقص است و تنها ربع سوم كتاب را در بر مىگيرد . استاد افغانى آقاى عبد الحى حبيبى وصف آن را چنين آورده است :
« اين نسخه بر كاغذ قديم خوقندى خيلى ستبر و كهن . . . به خط قديم مشابه خطوط قرن پنجم نوشته شده ، كه بر ورق اول آن به همان خط نوشتهاند : « المجلد الثالث من شرح كتاب التعرف فى مذهب التصوف مما شرحه الشيخ الفقيه الامام ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله البخارى رضى الله عنه » .
ختم نسخه به شرح ذيل است :
« وقع الفراغ عند نصف النهار من يوم الرابع و العشرين ( ؟ ) من شوال سنة ثلث و سبعين و اربع مائة » .
اميد فراوان دارم اين نسخه كه به اعتبارى پس از « الابنيه در مفردات طبى » نوشته شده به سال 447 ه دومين نسخهء خطى زبان فارسى است ، و سالى است در تلاش به دست آوردن آنم به دستم برسد .
نسخهء اماسيا :
آشنايى من با اين نسخه و مشخصات آن ، تاريخ 2 ارديبهشت 1337