اينست جواب اين كلمات بر سبيل اختصار ،
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ .
آنگه گفته است : « و بلفتوح « 1 » علىّ عالم در تفسيرى كه كرده است بياورده
است تأويل اين آيت كه :
وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ
« 2 » و گفته است : از « دابّة الارض » بارى تعالى على را ميخواهد كه در دنيا خداى تعالى او را باززنده كند « 3 » تا همهء اعدا او را ببينند و به دو ايمان آورند و ايمانشان سود ندارد » .
اما جواب اين فصل آنست كه چون دعوى كرده است و حوالت بپيرى معروف چون شيخ بلفتوح - رحمة اللّه عليه - و تفسير او كه نسختهاى بيمر و بىعدد « 4 » است آن را در طوايف اسلام ، و ظاهر و باهر در بلاد عالم ، آن تفسير در پيش قاضى وقت و پادشاه روزگار حاضر بايد كردن و تفسير اين آيت بديدن ، اگر بدين وجه است كه ياد « 5 » كرده است يا ذكر على و مهدى و دوستان و دشمنان [ ايشان ] « 6 » در آنجا است مصرّح ، همهء دعاوى اين مصنّف راست است و همهء « 7 » حوالات و دعاوى [ او ] درست است پس اگر نه و صاحب تفسير وجوه و اقوال در شرح آيت بگفته است و به آخر گفته باشد كه : بمذهب ما گفتهاند كه : آيت در رجعت است دون قيامت « 8 » اين مدّعى را زجر كنند تا دروغ بر علما و كتب ننهد و معلوم شود كه همهء حوالات
هامش
( 1 ) - م : « و أبو الفتوح » ح د : « كه ابو الفتوح » .
( 2 ) - آيهء 82 سورهء مباركهء نمل .
( 3 ) - ع ث م ب : « بازنده » .
( 4 ) - ح د : « بيعدّ » ( با تشديد دال ) .
( 5 ) - ح د : « اگر برين وجه است كه حوالت » .
( 6 ) - ح د : « او » و در ساير نسخ نيست .
( 7 ) - ع : « و همه و همه » ( بتكرار ) .
( 8 ) - ابو الفتوح ( ره ) در تفسير آيه بعد از آنكه اخبارى در تعيين مراد از « دابه » نقل كرده گفته است : « و اين اخباريست از طريق عامهء مخالفان ، و موافق اخباريست كه آمد از طريق اصحاب ما كه گفتند : دابه كنايت است از صاحب الزمان عليه السلام كه مهدى است ( تا آخر گفتار او ) » .
و در تفسير آيهء 83 كه تالى آيت گذشته است يعنى آيهء :« وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً . . .فَهُمْ يُوزَعُونَ» گفته : « و اصحاب ما به اين آيت تمسك كردند در صحت رجعت و گفتند : خداى تعالى در اين آيه گفت : روزى باشد كه ما زنده كنيم از هرگروهى جماعتى را ، و اين نه روز قيامت باشد براى آنكه روز قيامت همهء خلايق را حشر كنند ( تا آخر گفتار او ) » .