( قاعده بودن آن ) مورد پذيرش جمعى از فقها قرار نگرفته است .
موارد تطبيق : از جمله مواردى كه قاعدهء ياد شده مورد استناد واقع شده عبارت است از :
1 ) . زمين با شرايطى ته كفش نجس ومانند آن را پاك مىكند . در لزوم پاك بودن زمين اختلاف است . گروهى طهارت را شرط دانستهاند . از مستندات آنان بر اين حكم ، قاعدهء ياد شده است . 2
2 . در تطهير ظرف نجس شده با ولوغ سگ ( - - ) ولوغ ) ، خاك مالي لازم است . در اينكه خاك مورد استفاده بايد پاك باشد يا نه ، مسئله محل اختلاف است . گروهى طهارت را شرط دانستهاند . يكى از مستندات آنان بر اين حكم ، همين قاعده است . 3
مدرك قاعده : بر اعتبار قاعدهء ياد شده به اجماع ودليل عقلىِ فاقد شئ مُعطى آن نمىشود ونيز استقرا در روايات وارد شده در موارد مشابه ، مانند اعتبار طهارت سنگ استنجا ( - - ) استنجاء ) استدلال كردهاند . 4
قاعده اعتبار مشروعيت متعلّق نذر - - ) نذر
قاعدهء اعتداء
قاعدهء إعتِداء [ قاعدهء عُدوان ] : از قواعد فقهى .
قاعدهء اعتدا برگرفته از آيهء شريفهء
« فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ ؛
1 هركس بر شما تعدى كرد ، آن گونه كه به شما تعدى كرده است ، به أو تعدى كنيد » است . فقها هرچند به عموم اين آية در بابهاى مختلف ، همچون حج ، جهاد ، غصب وقصاص استناد كردهاند ؛ ليكن جز اندكى ، از آن به قاعده تعبير نكردهاند .
مفاد قاعده ، مشروعيت مقابله به مثل در تعدّىها وتجاوزهاى مردم به يكديگر در چارچوپ موازين شرع مقدس است .
موارد تطبيق : موارد تطبيق قاعده اعتدا در فقه فراوان است كه در ذيل به نمونه هايى از آن اشاره مىشود .
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 6 / 308
( 2 ) . 308 ؛ الروضة البهية 1 / 312 ؛ مسالك الأفهام 1 / 130 ؛ الحدائق الناضرة 5 / 456 - 457
( 3 ) . الحدائق الناضرة 5 / 480 - 481 ؛ جواهر الكلام 6 / 365
( 4 ) . جواهر الكلام 6 / 308 ؛ مدارك العروة ( بيارجمندى ) 2 / 314 .