قاعدهء اطلاق وتقييد - - ) قاعدهء جمع
قاعدهء اظهر وظاهر - - ) قاعدهء تقديم اظهر بر ظاهر
قاعدهء أعانت بر إثم
قاعدهء أعانت بر إثم [ قاعدهء حرمت أعانت بر إثم ] : از قواعد فقهى .
مقصود از قاعدهء ياد شده ، حرام بودن كمك به ديگرى بر گناه مىباشد . از آن در باب تجارت ونيز كتب قواعد فقهى سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : مقصود از گناه ، هر نوع عمل حرام است ؛ خواه به ارتكاب آن ، مانند دروغ ، زنا ، لواط وسرقت ويا به ترك عمل واجب ، از قبيل ترك نماز وروزه ومقصود از أعانت ، يارى رساندن ديگرى بر گناه است ؛ خواه با كمك عملي به فرآهم كردن مقدّمات گناه يا كمك فكرى وارشادي به گناه » . 1
أعانت در جايى معنا پيدا مىكند كه دو نفر ؛ يكى مباشر وكنندهء كار وديگرى ، يارى كنندهء وى در فرآهم كردن بعضي مقدّمات كار باشد . 2
آيا تحقق اعانهء بر گناه منوط به قصد وقوع آن است ودر صورت عدم قصد ، أعانت محقق نمىشود يا منوط به آن نيست ؟ ونيز آيا تحقق أعانت متوقف بر وقوع گناه در خارج است ودر صورت عدم وقوع آن در خارج ، أعانت محقق نمىشود يا متوقف بر آن نيست ؟
در صورتي كه كمك كننده قصد وقوع گناه را داشته باشد وگناه نيز در خارج واقع شود ، بدون شك أعانت محقق مىشود ؛ چنان كه در صورت عدم قصد وقوع گناه توسط كمك كننده وعدم وقوع آن در خارج ، أعانت محقق نمىشود ؛ ليكن در صورت وجود قصد وعدم وقوع بزه در خارج ، تحقق عنوان أعانت محل اختلاف است . همچنين اگر قصد گناه نباشد ، ليكن گناه در خارج وقوع يابد . 3
برخى گفتهاند : أعانت بر گناه با قصد وقوع آن ويا به گونهاى كه در عرف ، أعانت صدق كند ، هرچند قصدي بر وقوع آن نباشد ،
هامش
( جواهر الكلام 36 / 424 - 426 ؛ مباني الفقه الفعال 1 / 92 - 93
( 15 ) . جواهر الكلام 36 / 425 .