چنانچه كسى بر دوش ديگرى سوار شود وفرد سوم كارى كند كه بر اثر آن از مركوب حركتي سر بزند كه موجب افتادن راكب ومردن أو شود ، پنج ديدگاه در مسئله وجود دارد :
1 ) . نصف دية بر فرد سوم ( تحريك كننده ) ونصف ديگر بر عهدهء قامصه است .
2 . يك سوم دية بر عهدهء فرد سوم ويك سوم بر عهدهء قامصه ويك سوم ديگر ساقط است .
3 . در صورتي كه اقدام فرد سوم موجب حركت غير اختياري وغير ارادى از سوى قامصه شده باشد ، دية كامل بر عهدهء تحريك كننده است ؛ اما اگر قامصه به اختيار وارادهء خود دست به چنين حركتي زده باشد ومجبور ومضطر به آن نبوده ، بر عهدهء قامصه خواهد بود . 4
4 . اگر راكب از روى عبث وبازى بر دوش قامصه سوار شده باشد ، يك سوم دية ساقط ودو سوم ديگر بر عهدهء فرد سوم وقامصه خواهد بود ؛ ليكن اگر از روى عبث سوار نشده باشد ، مانند آنكه قامصه را براي اين كار أجير كرده باشد ، نصف دية بر عهدهء فرد سوم ونصف ديگر بر عهدهء قامصه مىباشد . 5
5 ) . اگر راكب بالغ واز روى اختيار بر قامصه سوار شده باشد ، دو سوم دية بر عهدهء فرد سوم ويك سوم آن ساقط خواهد بود ؛ اما اگر نابالغ باشد يا از روى اكراه سوار بر قامصه شده باشد ، دية پنجاه پنجاه بر عهدهء فرد سوم وقامصه است . 6
قانصه - - ) سنگدان
قانع - - ) قناعت
قانون
قانون : قاعدهاى حقوقى .
قانون در اصطلاح عبارت است از قاعدهاى حقوقى كه به تصويب مرجع قانون گذار مىرسد . 1 تفاوت آن با حكم شرعي اين است كه حكم شرعي توسط خداى تعالى وضع مىشود وپيامبران
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، واژهء « قمص »
( 2 ) . وسائل الشيعة 29 / 240
( 3 ) . وسائل الشيعة 29 / 240
( 4 ) . جواهر الكلام 43 / 74 - 76
( 5 ) . الكافي في الفقه / 395
( 6 ) . كشف الرموز 2 / 640 - 641 ؛ التنقيح الرائع 4 / 474 .