چنان كه دايى به اندازهء مادر ميّت ( يك سوم ) وعمو به اندازهء پدر ميّت ( دو سوم ) ارث مىبرد . بنابر اين ، چنانچه وارث ميّت ، تنها نوهء پسرى ودخترى باشد ، يك سوم مال به نوهء دخترى ، هرچند پسر باشد ودو سوم آن به نوهء پسرى ، گرچه دختر باشد ، مىرسد وچنانچه وارث تنها عمو ودايى باشد ، يك سوم به دايى ودو سوم به عمو مىرسد . 2
مستند قاعده : مستند قاعده ، روايتي است كه قاعده از آن گرفته شده ودر آغاز بدان اشاره شد .
قاعدهء كُلُّ ذي عملٍ . . .
قاعدهء كُلُّ ذي عَمَلٍ مُؤتَمَنٌ في عَمَلِهِ : از قواعد فقهى .
مراد از قاعدهء ياد شده آن است كه هر صاحب كارى نسبت به شؤون مربوط به كار خود امين وسخنش پذيرفته است ، مگر آنكه خلافش ثابت شود . از آن در باب طهارت سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : مقصود از عمل ، كارى است كه ديگرى آن را به صاحب كار واگذار كرده واز أو خواسته تا آن را براي وى انجام دهد ، مانند أجير ، وكيل ونايب .
بنابر اين ، لباسى كه براي تطهير به كسى داده مىشود ، چنانچه أو خبر دهد كه آن را تطهير كرده ، قولش پذيرفته است ؛ چنان كه قول حجامت كننده در تطهير محل حجامت وگفته وكيل ونايب نسبت به مورد وكالت ونيابت پذيرفته است . 1
مستند قاعده : بر حجّيت واعتبار قاعدهء ياد شده به روايات وارد شده در مواردى كه قول صاحب كار را پذيرفته دانستهاند 2 ونيز به سيره با ضميمه عدم ردع ومنع آن ، بلكه تأييد آن از جانب شارع 3 واجماع 4 استناد كردهاند ؛ ليكن برخى در أدله آن مناقشه كرده وكلّيت قاعده را نپذيرفتهاند . 5
- - ) قاعدهء عدم ضمان امين )
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 26 / 68
( 2 ) . الروضة البهية 8 / 155 ؛ مستند الشيعة 19 / 190 - 191 ؛ مهذب الاحكام 30 / 88 ) .
( 1 ) . الفوائد المدنية / 297 ؛ الحدائق الناضرة 1 / 146 ؛ جواهر الكلام 6 / 181 ؛ أوثق الوسائل / 562 ؛ مهذب الاحكام 2 / 137
( 2 ) . الحدائق الناضرة 1 / 146 - 147
( 3 ) . ذخيرة العقبى 4 / 157
( 4 ) .
أوثق الوسائل / 562 ؛ مهذب الاحكام 2 / 137
( 5 ) . مستند الشيعة 1 / 256 ؛ موسوعة الخوئي 16 / 235 .