حدود : در دفاع از جان ، مال يا عرض در صورتى كه جان مهاجم محترم باشد ، مانند آنكه مسلمان باشد ، در مقام دفاع بايد از راههاى آسان به دشوار پيش رفت . بنابر اين ، جايى كه خطر مهاجم با فرياد بر طرف مىگردد به همان مقدار بسنده مىشود 6 ( - - ) دفاع ) .
ديات : چنانچه كسى ناگهانى بر سر بيمار ، كودك ، ديوانه يا بالغ عاقل غافل فرياد بزند و بر اثر آن طرف بميرد ، فرياد زننده ضامن ديه است ؛ ليكن اگر بر سر انسان بالغ عاقل غير غافل فرياد زند و او قالب تهى كند ، ديه ثابت نيست ، مگر آنكه معلوم شود مرگ او بر اثر صيحه بوده است . البته در موارد ثبوت ديه ، چنانچه قصد فرياد زننده كشتن طرف مقابل با صيحه باشد يا صيحه به گونهاى باشد كه غالبا موجب مرگ طرف مقابل مىگردد ، قصاص ثابت مىشود . 7
برخى در عدم ثبوت ديه در صيحه بر بالغ عاقل غير غافل اشكال كردهاند ؛ 8 چنان كه برخى ثبوت ديه را نيكو شمردهاند . 9
در صورت فرياد زدن بر طفل يا ديوانه يا بالغ غافل ، ديه بر عهدهء فرياد زننده است نه عاقلهء وى ( - - ) عاقله ) ؛ ليكن از برخى قدما نقل شده كه ديه بر عاقله است . 10
( - - ) صدا ) ( - - ) استهلال )
فريب
- - ) حيله
فريضه
فريضه : آنچه وجوبش با قرآن كريم ثابت شده باشد / مطلق واجب / سهام تعيين شدهء ارث .
عنوان فريضه در فقه اطلاقهاى متعدد دارد و بيشتر بر احكام واجبى اطلاق مىگردد كه وجوب آنها از قرآن كريم استفاده مىشود و نه سنّت ( - - ) سنت ) ، مانند نماز ، روزه ، زكات و حج .
هامش
( 1 ) . الحدائق الناضرة 4 / 165 ؛ العروة الوثقى 2 / 131 *
( 2 ) . الحبل المتين / 69 ؛ وسائل الشيعة 3 / 271 *
( 3 ) . جواهر الكلام 7 / 269 *
( 4 ) . الحدائق الناضرة 10 / 302 ؛ مفتاح الكرامة 5 / 1284 *
( 5 ) . قواعد الاحكام 2 / 376 *
( 6 ) . جواهرالكلام 41 / 651 *
( 7 ) . مسالك الافهام 15 / 332 ؛ مفتاح الكرامة 21 / 24 - 26 ؛ جواهر الكلام 43 / 57 - 58 *
( 8 ) . قواعد الاحكام 3 / 652 *
( 9 ) . شرائع الاسلام 4 / 1020 *
( 10 ) . كشف اللثام 11 / 250 .