فرزند ارشد
فرزند ارشد : فرزند بزرگتر .
از احكام آن در بابهاى صلات ، صوم و ارث سخن گفتهاند .
ولايت : در فقه ، ولىّ ميّت موضوع احكامى خاص ، همچون وجوب قضاى نمازهاى فوت شدهء ميّت قرار گرفته است .
به قول مشهور ، فرزند ارشد ميّت ، ولىّ او به شمار مىرود . مقصود از فرزند ارشد ، پسر بزرگتر ميّت است . بنابر اين ، دختر بزرگتر ميّت ، ولىّ او نخواهد بود و در نتيجه موضوع احكامى كه مىآيد نمىباشد . از برخى نقل شده است كه در صورت نداشتن پسر ، دختر بزرگتر ، ولىّ ميّت محسوب مىگردد . 1
برخى گفتهاند : ولايت اختصاص به پسر بزرگتر ندارد ؛ بلكه هر يك از مردان كه در ارث بردن سزاوارتر از ساير خويشاوندان است ، بر ميّت ولايت دارد .
بنابر اين ، با وجود پسر بزرگتر ، او و با نبود او ، ساير مردان به ترتيب اولويت در ارث ، ولىّ ميّت محسوب مىشوند . 2
آيا در ثبوت احكام خاص بر ولىّ ميّت ، بالغ و عاقل بودن او هنگام فوت ميّت ، شرط است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول نخست ، در صورت بالغ يا عاقل نبودن هنگام فوت ، بر بلوغ و عقل پس از آن ، اثرى مترتب نمىشود ؛ ليكن بنابر قول دوم ، هرگاه بالغ و عاقل گردد ، احكام خاص بر او جارى مىشود . 3
احكام : از اختصاصات پسر بزرگتر حبوه است كه از مال ميّت ( - - ) ميّت ) به او داده مىشود ( - - ) حبوه ) .
هامش
( 19 ) . تذكرة الفقهاء 20 / 194 ؛ مسالك الافهام 5 / 392 - 393 *
( 20 ) . المهذب 1 / 348 - 349 ؛ كتاب السرائر 2 / 206 ؛ تحرير الاحكام 2 / 273 ؛ مفتاح الكرامة 8 / 222 *
( 21 ) . الحدائق الناضرة 14 / 108 - 109 ؛ جواهرالكلام 17 / 275 *
( 22 ) . النهاية / 204 *
( 23 ) . مفتاح الكرامة 8 / 224 *
( 24 ) . 227 *
( 25 ) . 226 *
( 26 ) . الحدائق الناضرة 3 / 476 ؛ العروة الوثقى 2 / 117 *
( 27 ) . منية الطالب 1 / 225 - 226 *
( 28 ) . كتاب السرائر 3 / 175 ؛ مسالك الافهام 6 / 24 ؛ الحدائق الناضرة 22 / 146 *
( 29 ) . جواهرالكلام 23 / 379 *
( 30 ) . 41 / 74 - 78 *
( 31 ) . مجمع الفائدة 13 / 149 ؛ كشف اللثام 11 / 97 *
( 32 ) . كشف اللثام 11 / 97 *
( 33 ) . كتاب السرائر 3 / 535 ؛ مختلف الشيعة 9 / 233 ؛ جواهرالكلام 41 / 487 - 488 *
( 34 ) . الجامع للشرائع / 458 *
( 35 ) . وسائل الشيعة 21 / 484 *
( 36 ) . جواهر الكلام 4 / 367 - 368 و 33 / 186 .