غَسل
- - ) شستن
غسل
غُسل : شستن بدن به گونهاى خاص به قصد تقرب به خدا .
غسل عبارت است از شستن تمامى بدن از سر تا پا با كيفيت تعيين شده از سوى شرع مقدس ، به قصد امتثال . از احكام آن به تفصيل در باب طهارت سخن گفتهاند .
حكم تكليفى : غسل به لحاظ حكم تكليفى به دو قسم واجب و مستحب تقسيم مىشود 1 كه هر كدام انواعى دارد .
1 . واجب : غسلهايى كه اصالتاً در شرع واجباند به قول مشهور شش تايند :
غسل جنابت ( - - ) غسل جنابت ) ، حيض ( - - ) غسل حيض ) ، نفاس ( - - ) غسل نفاس ) ، استحاضه ( - - ) غسل استحاضه ) ، مسّ انسان مرده ( - - ) غسل مسّ ميّت ) و غسل ميّت ( - - ) غسل ميّت ) . گاهى غسل با نذر ، عهد يا قسم نيز واجب مىشود ، مانند كسى كه نذر كرده براى زيارت غسل كند . وجوب غسل در اين گونه موارد عارضى است نه اصلى . 2
همهء غسلهاى واجب ، جز غسل جنابت ، واجب غيرىاند ( - - ) وجوب غيرى ) نه نفسى ( - - ) وجوب نفسى ) ؛ بدين معنا كه انجام دادن آنها به خودى خود واجب نيست ؛ بلكه براى به جا آوردن عملى كه مشروط به طهارت است ، مانند نمازهاى واجب روزانه ، واجب مىشوند .
در واجب نفسى يا غيرى بودن غسل جنابت اختلاف است . مشهور آن را نيز غيرى مىدانند . بنابر اين ، از ديدگاه مشهور ، همه غسلها ، حتى جنابت ، واجب غيرىاند ؛ هرچند مستحب نفسى مىباشند . 3
2 . مستحب : غسلهاى مستحب بسياراند . برخى شمار آنها را تا صد غسل نوشتهاند كه بهطور كلى به سه نوع زمانى ، مكانى و فعلى تقسيم مىشوند 4 ( - - ) غسل مستحب ) .
هامش
( 1 ) . اسراء / 78 *
( 2 ) . لسان العرب ، واژهء « غسق » ؛ فقه القرآن 1 / 81 ؛ كنز العرفان 1 / 66 *
( 3 ) . الكافى ( كلينى ) 3 / 271 ؛ من لا يحضره الفقيه 1 / 219 ؛ الاستبصار 1 / 273 ؛ كتاب السرائر 1 / 197 ؛ الحبل المتين / 131 *
( 4 ) . وسائل الشيعة 4 / 10 - 11 .