عتبه
عَتَبَه : آستانه ؛ در گاه ؛ قسمت پايين چارچوب در .
از آن به مناسبت در بابهاى مزار و يمين سخن گفتهاند .
بوسيدن عتبهء مشاهد مشرّفه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام جايز ، بلكه مستحب است 1 ( - - ) مشاهد مشرّفه ) .
نشستن بر عتبهء در مكروه است و طبق مفاد روايتى موجب حزن و اندوه مىگردد . 2
عتبه جزء اندرون خانه به شمار نمىرود . بنابر اين ، كسى كه سوگند خورده داخل خانه نشود ، با گام نهادن بر عتبه سوگند خود را نشكسته است . 3
عترت
- - ) اهل بيت
عتق
عتق : آزاد كردن برده .
عتق در لغت به معناى حُرّيت و آزادى آمده و در اصطلاح عبارت است از آزاد كردن برده از قيد بردگى . 1 برخى آن را نسبت به مطلق عتق - قهرى باشد يا مباشرى و يا عوض كفّاره - به خالص شدن تمامى يا بعض برده از بردگى و نسبت به عتق مباشرى به خالص كردن تمامى يا بعض برده از بردگى با لفظ مخصوص و منجّز ( بدون تعليق و مشروط كردن آن به چيزى ) تعريف كردهاند . 2 برخى - بنابر آنچه از آنان نقل شده - قصد قربت را نيز به تعريف عتق مباشرى افزودهاند . 3 اين مقاله به احكام عتق مباشرى ( آزاد كردن برده از بردگى ) مىپردازد نه مطلق عتق به معناى آزادى ( - - ) آزادى ) .
به آزاد كنندهء برده « مُعتِق » و به بردهء آزاد شده « مُعتَق » گويند . عتق عنوان بابى مستقل در فقه است كه از احكام آن به تفصيل در اين باب و به مناسبت در بابهاى زكات ، كفّارات و ارث سخن گفتهاند .
حكم تكليفى : آزاد كردن بردهء مؤمن ، بويژه در شب و روز عرفه ( - - ) روز عرفه ) و دههء آخر ماه رمضان ، فضيلت و ثواب بسيارى دارد و مستحب مؤكد است . 4
هامش
( 1 ) . مستند الشيعة 3 / 281 ؛ العروة الوثقى 2 / 587 *
( 2 ) . وسائل الشيعة 5 / 108 *
( 3 ) . جواهر الكلام 35 / 305 ؛ تحرير الاحكام 4 / 308 .