شناخت كامل از اوضاع جهانى بوده و از روند سياستهاى گوناگون كه در جوامع مختلف به كار گرفته مىشود ، آگاه باشد و به خوبى بداند و بتوند سياستى را در پيشگيرد كه جامعه و ملّت خويش را سعادتمند و سر بلند نگاه دارد ، تا هيچگونه وابستگى خفّتبار و زيانبخش بهوجود نياورد .
در رساله حقوق امام سجاد عليه السّلام مىخوانيم :
« ثمّ حقّ سائسك بالملك . و كل سائس إمام . . و أمّا حقّ سائسك بالملك فأن تطيعه و لا تعصيه ، إلّا فيما يسخط اللّه - عزّوجل - فإنه لا طاعة لمسخلوق فى معصية الخالق » « 1 » .
سائس ، يعنى سياستمدار كه در اين حديث با امامت ، مساوى گرفته شده و اطاعت از وى واجب و فرض است ، مگر آنكه به آنچه مايهء غضب الهى است فرمان دهد در اين صورت نبايد از وى فرمانبردارى نمود ، زيرا اطاعت از مخلفوق در معصيت خالق نشايد .
لذا سياستمدار كامل كسى است كه فرمان الهى را جارى سازد و ازاين جهت در زيارت جامعهء كبيره ، تمامى امامان معصوم را ، مورد خطاب قرار داده ، مىخوانيم :
« أنتم . . . ساسة العباد و أركان البلاد » .
و در كتاب دعائم الإسلام ، تأليف قاضى نعمان مصرى از امام امير مؤمنان عليه السّلام روايت مىكند :
« لا يصلح الحكم و لا الحدود و لا الجمعة إلّا بإمام عدل » « 2 » .
داورىها و اجراى حدود و برپايى نماز جمعه جز امام عادل را نشايد .
علاوه كه در موثقهء حفص بن غياث از امام صادق عليه السّلام آمده است :
« إقامة الحدود إلى من إليه الحكم » « 3 » .
برپا ساختن حدود به دست كسى است كه حكومت از آن اوست .
و در حديثى از امام صادق عليه السّلام مىفرمايد :
« لو أنّ لى عدد هذه الشويهات ، و كانت أربعين ، لخرجت » « 4 » .
شويهات ، جمع شويهة ، مصغر شاة ( گوسفند ) است .
هامش
( 1 ) . خصال صدوق ، ابواب الخمسين رقم 1 . ج ص 565 - 567 .
( 2 ) . دعائم الاسلام ج 1 ص 182 . و مستدرك الوسائل ج 1 ص 408 . حديث 4 .
( 3 ) . وسائل ج 28 ص 49 باب 28 مقدمات الحدود حديث 1 .
( 4 ) . جواهر الكلام ج 21 ص 397 .