پيامبرى را نفرستاديم مگر آنكه با زبان مردم خويش سخن گويد ، تا [ بتواند پيام الهى را ] براي آنان روشن سازد » . ازاينرو زبان شريعت همان زبان مردم است وچون روى سخن با مردم است ، بايد با زبانى قابل فهم برايشان باشد .
قرآن در ميان قوم عرب نازل گرديد وبا زبان عربى رسا وآشكار بر آنان عرضه شده است .
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
« 1 » ؛ ما ، قرآن را به زبان عربى فرستاديم تا بتوانيد [ خطاب به عرب ] آن را درك كنيد » .
« إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
« 2 » ؛ ما آن را قرآني عربى قرار داديم تا بتوانيد [ پيام ] آن را دريافت داريد » . علاوة خداوند زبان قرآن را زبان عربى آشكار معرّفى كرده است :
« وَهذا لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ »
« 3 » « مبين » به معناى آشكار است .
« نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ . عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ
« 4 » ؛ روح الأمين [ - جبرئيل ] آن را بر دلت نازل كرد تا [ در نافرمانىها ] از هشدار دهندگان باشى [ وآن را ] با زبان عربى آشكار [ آورد ] » .
« وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
« 5 » ؛ وقرآن را براي پندآموزى سهل وآسان كردهايم ، پس آيا پندگيرندهاى هست ؟ » .
« فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
« 6 » ؛ در حقيقت [ قرآن ] را بر زبان تو سهل وآسان گردانيديم ، اميد كه پند گيرند » .
« قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
« 7 » ؛ قرآني عربى بىهيچ پيچيدگى [ رسا وروشن ] ، باشد كه آنان راه تقوا پويند » .
لذا بايد گفت : زبان وحى - يا زبان قرآن - همان زبان عرف عامّ است « 8 » كه مورد خطاب قرار گرفتهاند كه سهل وآسان وبدون پيچيدگى در بيان بر آنان عرضه شده .
البتة هريك بر وفق استعداد خود از آن بهرهمند مىشوند .
« أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها
« 9 » ؛ از آسمان ، باران [ رحمت ] را فروفرستاد وبستر رودها هريك ، به اندازهء گنجايش خود روان شدند » . خداوند اين آية را به عنوان « مثل » آورده است .
باران رحمت كناية از قرآن وشريعت ، وبستر رودها كناية از استعدادهاى متفاوت
هامش
( 1 ) يوسف 12 : 2 .
( 2 ) زخرف 43 : 3 .
( 3 ) نحل 16 : 103 .
( 4 ) شعراء 26 : 195 - 193 .
( 5 ) قمر 54 : 17 و 22 و 32 و 40 .
( 6 ) دخان 44 : 58 .
( 7 ) زمر 39 : 28 .
( 8 ) يعنى زبان متعارف كه براي همگان قابل فهم باشد ، با اين تفاوت كه اختلاف استعدادها در عمق درك مطالب مؤثر است .
( 9 ) رعد 13 : 17 .