ضبط شده است يا نه ، گفتگو فراوان است . به طور كلّى از آن مباحث مىتوان نفى تواتر قرائات را نتيجة گرفت ؛ زيرا طبق رأى محققين ، بيش از يك قرائت از پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله نرسيده است وآن قرائتى است كه در ميان مردم ( جمهور مسلمانان ) متداول است وهر قرائت كه با آن مطابق باشد ، مقبول وگرنه مردود است « 1 » .
تعريف قرائت
قرائت همان تلاوت وخواندن قرآن كريم است واصطلاحا به گونهاى از تلاوت قرآن اطلاق مىشود كه داراى ويژگىهاى خاصي است . بدين معنا كه هرگاه تلاوت قرآن به گونهاى باشد كه از نصّ وحى الهى حكايت كند وبر حسب اجتهاد يكى از قرّاء معروف - بر پايه وأصول مضبوطى كه در علم قرائت شرط شده - استوار باشد ، قرائت قرآن تحقق يافته است : البتة قرآن داراى نصّ واحدى است واختلاف ميان قرّاء بر سر به دست آوردن ورسيدن به آن نص واحد است .
امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « انّ القرآن واحد نزل من عند واحد ولكنّ الاختلاف يجيء من قبل الرّواة « 2 » ؛ قرآن يكى بيش نيست واختلافات بر سر قرائت آن از جانب راويان [ قاريان ] صورت گرفته است » . قاريان قرآن ( قرّاء معروف ) راويان وناقلان همان قرآني هستند كه بر پيامبر صلّى اللّه عليه وآله نازل گرديده واختلاف آنان از اختلاف در نقل وروايت آن نصّ نشأت گرفته ، وآن به سبب عواملي است كه اين اختلاف را ايجاب كرده است . پايههاى آن عوامل عبارتند از :
- اختلاف مصاحف اوّليّه ، چه پيش از اقدام به يكسان كردن مصاحف در زمان عثمان وچه پس از آن ؛ - نارسايى خط ونوشتههاى قرآن كه از هرگونه علايم مشخّصه وحتى از نقطه عارى بوده است ؛
هامش
( 1 ) ر . ك : التمهيد ؛ ج 2 ، ص 42 به بعد و 226 - 218 .
( 2 ) أصول كافى ؛ ج 2 ، ص 630 ، حديث 12 .