تمرينات كتاب
جواب تمرين 1 - نسبت ميان ضروريه ذاتيه و دائمه مطلقه از نسب اربع ، عموم و خصوص مطلق است ، به اين نحو كه ضروريهء مطلقه ، اخص مطلق و دائمهء مطلقه اعم مطلق است ؛ زيرا هر جا ضرورت ذاتيه باشد دوام ذاتى نيز هست ولى عكس آن كليت ندارد ؛ يعنى : چنين نيست كه هر كجا دائمهء مطلقه بود و نسبت محمولى به موضوعى ، دوام مادام الذات داشت حتما ضروريه مطلقه هم باشد . و نسبت ميان ضروريه مطلقه با مشروطهء عامه نيز عموم و خصوص مطلق است ؛ يعنى : ضروريه مطلقه اخص مطلق و مشروطه عامه ، اعم مطلق است . و هر جا ضرورت مادام الذات باشد ضرورت مادام الوصف نيز هست ولى بعضى جاها ضرورت مادام الوصف هست ( مثل تحرك اصابع براى كاتب ) ولى ضرورت مادام الذات نيست .
و نسبت ميان ضروريهء مطلقه و عرفيهء عامه نيز عموم و خصوص مطلق است ؛ يعنى :
ضروريهء مطلقه ، اخص مطلق و عرفيهء عامه ، اعم مطلق است . زيرا هر جا نسبت محمولى به موضوعى ، ضرورت مادام الذات داشت حتما دوام مادام الوصف هم خواهد داشت ولى در بعضى موارد ، دوام مادام الوصف هست بدون ضرورت مادام الذات .
جواب تمرين 2 - نسبت ما بين دائمهء مطلقه با مطلقه عامه از نسب اربع عموم و خصوص مطلق است ؛ به اين نحو كه دائمهء مطلقه اخص مطلق و مطلقه عامه اعم مطلق است زيرا هر جا دوام مادام الذات باشد فعليت نسبت نيز هست ولى در بعضى موارد فعليت نسبت هست بدون دوام مادام الذات ؛ مانند كتابت براى انسان ، ضاحك بودن ، ماشى بودن .
و دائمهء مطلقه با عرفيه عامه ، عموم و خصوص مطلق هستند كه در جواب تمرين اوّل بيان شد و نسبت ميان مطلقه عامه با عرفيه عامه نيز عموم و خصوص مطلق است ؛ به اين نحو كه مطلقه عامه ، اعم مطلق است از عرفيه عامه و در بيان قضاياى بسيطه نيز اين مطلب بيان شد .
جواب تمرين 3 - مشروطهء عامه با عرفيه عامه ، عام و خاص مطلق هستند به اين نحو كه عرفيه عامه اعم و مشروطه عامه اخص است ؛ زيرا هر جا ضرورت نسبت محمول به موضوع مادام الوصف باشد دوام مادام الوصف نيز هست ولى در موردى ممكن است دوام باشد بدون ضرورت و استحالهء انفكاك .