تفسير : دستور كفر بود ( ديگر مفسّرين اين دستور را به مردم يمن منسوب مىدارند ) كه رفتن به حج را بدون زاد راه ثواب مىپنداشتند ، و آن را توكّل مىناميدند ، و چون به مكّه مىرسيدند ، پيش هركه دست سؤال دراز نموده تردّد مىكردند . خداوند فرمود : هركه استطاعت دارد زاد راه با خويشتن بردارد ، تا خود را از ننگ سؤال برهاند ، و مردم را پريشان نسازد .
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
نيست بر شما گناهى در اين كه مىخواهيد فضل ( نفع ) از پروردگارتان ؛
تفسير : تجارت و خريد و فروش هنگام سفر حجّ گناه نيست ؛ بلكه مباح است . بعضى اشتباه داشتند كه شايد تجارت نقصانى در حج وارد كند ؛ خداوند ( ج ) فرمود : كسى كه مرام « 1 » اصلى او حج باشد ، اگر در ضمن تجارت كند ، در ثواب وى نقصانى عايد نمىشود .
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ
پس آنگاه كه بازگشتيد براى طواف از عرفات ، پس ياد كنيد خدا را نزد مشعر حرام ؛
تفسير : مشعر الحرام نام كوهى است در مزدلفه ، كه امام بر آن مىايستد . اقامت بر آن كوه افضل است ، و ديگر در تمام مزدلفه هر جاى كه طرح اقامت افكنند ، جايز است ؛ جز در وادى محسّر .
هامش
( 1 ) . مقصد و منظور