است ، اين افكار گاهى از تلقين انسانها ، خواندن كتابها ، گوش دادن به سخن ديگران است و گاهى از طريق جن و وسوسه آنهاست
مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ
آرى از شر اين افكار فقط بايد به خدا پناه برد ، اوست كه مىتواند انسانها را از شر اين افكار و خيالات باطل و خطرناك پناه دهد .
ناگفته نماند : ضررهايى كه در سورهء فلق مطرح است ، انسان اغلب در مقابل آنها مسئول نيست زيرا عوامل خارجى هستند ولى در مقابل افكار باطل و شيطانى كه در اين سوره مطرح است مسئول مىباشد .
1 - 4 -
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ . مَلِكِ النَّاسِ إِلهِ النَّاسِ . مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ
.
در الميزان مىفرمايد : از طبع انسان است كه چون از چيزى بترسد و احساس ضعف كند ، پناه مىبرد به كسى كه قدرت دفع آن را دارد ، آن كس يكى از سه كس مىتواند باشد ، اول مربى و پرورش دهنده كه او را تربيت مىدهد و كارش را تدبير مىكند . اين يك مدافع مستقل است ، دوم : صاحب قدرت و صاحب سلطهاى كه به او پناه مىدهد و مىتواند از او دفع شر بكند اين نيز فى نفسه سبب تام است ، سوم : معبود او ، زيرا لازمه معبوديت و مخصوصا آن گاه كه بى شريك باشد آنست كه بنده فقط به او روى آورد و جز او كسى را در رفع حوائج خود نخواند .
خداى سبحان هم رب است و هم ملك و هم معبود ، چنان كه همه اين صفات را در آيه
ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
زمر / 6 براى خود جمع فرموده است و در آيه
رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا
مزمل / 9 ، به ربوبيت و الوهيت و در آيه
لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
حديد / 5 به ملك و حكومت خدا نيز اشاره شده است .
پس انسان اگر بخواهد به رب پناه برد ، رب او خداست و اگر بخواهد