يَفْسَحِ اللَّهُ
جواب شرط محذوف است و معنايش آن مىشود : اين كار را بكنيد تا خدا اهل علم را درجاتى بالا ببرد ، آيا منظور آنست كه شما برخيزيد تا اهل علم نزد آن حضرت بنشينند ؟ ! و اللَّه اعلم .
12 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ذلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
.
معلوم است كه اين حكم براى اغنيا بود ، ذيل آيه روشن مىكند كه فقراء در رفتن به محضر آن حضرت چنين تكليفى نداشتند . خير و اطهر علّت حكم است يعنى اين كار خير است ، به فقرا كمك مىشود و آنها از خلوت شما با آن حضرت محزون نمىشوند ، و نيز اخلاص و پاكى ، قلب شما را روشن مىكند .
به نظر مىآيد : علّت اصلى اين حكم همان « ذلك خير » است در اول آيات گفته شد كه به اين حكم فقط حضرت ولى ذو الجلال على عليه السّلام عمل نمود ، « صدقه » مطلق است به هر قدر شامل مىشود .
13 -
أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ . . .
.
ملامت شديدى است نسبت به مؤمنان و نسخ حكم بالاست . جمع آمدن « صدقات » حاكى است كه ترس از آن بود اين حكم ادامه پيدا كند و صدقه به صدقات انجامد .
تابَ اللَّهُ
همان عنايت خدا و برداشته شدن حكم مىباشد ،
لَمْ تَفْعَلُوا
حاكى است كه گذشته از اشفاق فوق به اين حكم عمل نكردند ، و گناهكار شدند چنان كه از
تابَ اللَّهُ
استفاده مىشود .
در كشاف آمده : گويند اين حكم ده شب بود كه بعد از آن نسخ شد ، به