كلمهها
مدثر : جامه بر خود كشيده . اصل آن متدثّر است كه تاء به دال عوض شده و در آن ادغام گرديده است ، دثار ( بكسر اول ) لباسى است كه از روى لباسها به تن كنند و نيز لباسى كه در خواب بر روى خويش كشند .
رجز : آن را در آيه به ضم و كسر اول هر دو خواندهاند ، در اصل به معنى اضطراب و لرزش است ، راغب بعد از تصريح به آن مىگويد :
چون ناقه ضعيف شود و قدمهاى كوتاه بردارد گويند : « رجز البعير » . آن را در آيه گناه ، عذاب و بت معنى كردهاند و شايد منظور اضطراب و شك باشد .
شرحها
در اين آيا به آن حضرت خطاب مىشود كه مردم را انذار كند و خدا را بزرگ بداند و لباسش را پاك نگاه دارد و از اضطراب و ترديد بپرهيزد ، و عمل خويش را زياد نداند و منت ننهد و براى خدا خويشتن دار باشد .
1 و 2 -
يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ
.
معلوم مىشود كه آن حضرت به وقت آمدن وحى ، لباس بر خود پيچيده و خوابيده بود ، نظير
يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ
، در آيات ديگر خطابها به شكل يا ايها الرسول و يا ايها النبى است ، آيا در اين كار تدريج و ترقّى وجود دارد ؟ كه در سورهء علق به طور
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ
و در اينجا با عبارت
يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ
يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ
و بالاخره با خطاب
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ
و
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ
آمده است ؟