النهايه آن اثر را نيز دارد .
4 - سوره مباركه به شهادت آيات و مطالب آن مكى است ، در گذشته گفتهايم : سورههاى مكى بيشتر جنبه عقيدتى و زير بنائى دارند .
در الميزان فرموده : در مكى بودنش كسى اختلاف نكرده است وانگهى مىشود يقين نمود كه همه آن به يك بار نازل گشته است .
5 - دقت در آيات سوره نشان مىدهد كه افكار نبوت و مخصوصا معاد از جانب مشركان ، سبب نزول سوره شده است .
مطالب سوره
مطلب اصلى در اين سوره معاد است و براى آن از راه توحيد استدلال شده است ، بدين طريق كه خلقت و تدبير جهان در دست خداست و او پروردگار انسانهاست و او وعده كرده كه قيامت خواهد آمد و از راه نبوت آن را اعلان كرده است و خدا در وعدهاش تخلف نمىكند ، على هذا قيامت حتمى است و افكار مشركان تعنت و لجاجت است .
اين استدلال در نوبت خود يك استدلال كامل است از راه ربوبيت و قدرت و وعدهء خداوندى ، به نظر مىآيد : سورههاى مرسلات و نازعات نيز در همين زمينه است ، اين سه سوره يك سياق دارند .
توضيح اينكه در اين سوره ، ابتدا مقدارى از تدبير جهان
وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً . . .
بيان شده و سپس فرموده :
إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ وَ إِنَّ الدِّينَ لَواقِعٌ
آن گاه منكران معاد را به دروغ و جهالت نسبت داده و قيامت كافران و مؤمنان را بيان كرده است .
سپس در آيات
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ . . .
شمهاى از تدبير جهان نقل مىشود و آن گاه با بيان هلاكت اقوام پيامبران كه تحقق وعدهها و دليل