منظور از
ما كَسَبُوا
مال و منال و از
مَا اتَّخَذُوا
- اولياء » معبودهاى باطل است .
لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
اين پنجمين بار است كه تهديد مىشوند : « ويل ،
بِعَذابٍ أَلِيمٍ
،
عَذابٌ مُهِينٌ
،
مِنْ وَرائِهِمْ جَهَنَّمُ
.
11 -
هذا هُدىً وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ
.
اين آيه در جواب مسخره كردن آنهاست هذا اشاره به قرآن است « هدى » از باب مبالغه يا به معنى هادى است ، در جوامع ، « رجز » را اشد العذاب گفته است ، بعضىها « اليم » را با رفع خواندهاند كه صفت عذاب باشد در اين صورت معنى آن « عذاب دردناك از جنس عذاب شديد » است و اگر با كسر باشد ، صفت رجز مىباشد .
12 -
اللَّهُ الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
در اين آيه و آيه بعدى باز سخن از توحيد و آيات خداست ، گويى مصلحت آن بوده كه بعد از تهديد شديد مشركان ، باز آياتى از توحيد تذكر داده شود نحوهء تركيب آب و ماندن اشياء درون تهى در روى آن ، و عوامل و شرايط ديگر سفر دريا را براى انسان راحت كرده است اگر اين عوامل نبود ، بشر از دريا فائدهاى نمىبرد ، آيه شريفه ناظر به اين معنى است ، ابتغاء فضل صيد از دريا حمل كالا و رسيدن به آمال است ،
لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
در رابطه با توجه به موهبتهاى خدايى است يعنى : خداشناسى و شكر خدا نيز از علل اساسى اين تسخير مىباشد .
13 -
وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ
اين آيه از باب ذكر عام بعد از خاص است . آسمانها و زمين در يك نظام اتم