استجابت به معنى اجابت است يعنى دعوت و تكليف حق را اجابت كردهاند اقامه به معنى ادامه است على هذا اقامه صلوة آنست كه : جامعه خويش را جامعهء نماز كردهاند نظير امروز مملكت ايران .
جملهء
وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ
حاكى از موضوعيت شورى در اسلام است چنان كه در
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
آل عمران / 159 گذشت .
دقّت در دو آيهء شريفه نشان مىدهد : در كارهاى اجتماعى لازم است عدّهاى صاحب نظر ، ابعاد آن را بررسى كنند ، آن گاه به بينند كدام عمل به صلاح است جملهء
فَإِذا عَزَمْتَ
نشان مىدهد كه سرپرست بعد از اظهار نظر مشاوران تصميم مىگيرد و اگر هم نخواست عمل نمىكنند ، شورى فقط براى استخراج راه مصلحت آميز است .
از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده :
« قال ما من رجل يشاور احدا الا هدى الى الرشد » ( مجمع البيان ) .
از روايات و تاريخ معلوم مىشود : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و امير المؤمنين عليه السّلام با ياران خويش مشورت كرده و آنها را بمشاوره مىخواندهاند ، آن حضرت در جريان « احد » با ياران خويش مشورت كرد و رأى اكثريت را پذيرفت با آنكه بر خلاف نظر خويش بود ، عبد اللَّه بن عباس از امير المؤمنين عليه السّلام خواست ولايت بصره را به طلحه ، ولايت كوفه را به زبير بدهد و معاويه را در ولايت شام نگاه دارد ، حضرت فرمود : بر تو است كه اظهار نظر كنى و من فكر كنم ، اگر با نظر تو مخالفت كردم از من اطاعت كن .
« لك ان تشير على و ارى فان عصيتك فاطعنى نهج البلاغه حكمت 321 .
در جاى ديگر فرموده :
« و الاشتشارة عين الهداية و قد خاطر من استغنى