بعد از تذكر به اينكه : رحمت همگانى و هميشگى خدا سبب نزول قرآن شده و آن كتابى روشن و قابل فهم است ، ميفرمايد :
فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ . . .
آن گاه براى توحيد با خلقت آسمانها و زمين استدلال مىكند و با شواهدى از سرگذشت عاد و ثمود و امثال آنها و نيز با عذاب آخرت مشركان را تهديد مىنمايد .
سپس با ذكر
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ
به مطلب اوّل يعنى انكار منكران باز مىگردد و با عذاب اخروى تهديد و با « و من احسن قولا ممن دعا الى الاسلام . . . » ارشاد و براى توحيد و معاد استدلال مىكند .
آن گاه بار سوّم با ذكر
إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آياتِنا لا يَخْفَوْنَ عَلَيْنا . . .
باز به مطلب اول باز مىگردد و با آمدن آخرت و جواب بعضى از اعتراضها و استدلال به توحيد ، مطلب را ادامه مىدهد .
دفعهء چهارم با بيان
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهِ
به سخن اول باز مىگردد و با جواب و ارشاد ، سورهء مباركه به پايان مىرسد .
7 - از مطالب نادر اين سوره ، تفسير و تفصيل دورانهاى شش روزهء خلقت است كه در بسيارى از جاهاى قرآن بلفظ
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
آمده است و در آيات 9 - 12 بيان مىگردد .
و نيز شهادت اعضاء بدن و حتّى پوستهاى بدن و سخن گفتن گناهكاران با پوستهاى بدن خود كه چرا بر عليه ما گواهى داديد و جواب پوستهاى بدن به سخن آنها .
ايضا : راه نيافتن تحريف به قرآن مجيد با تعبير
لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ . . .
و باز آيهء
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ
.