فرموده اين به وقت بعثت آن حضرت بوده است .
منظور از
شِهابٌ ثاقِبٌ
درست معلوم نيست ، بعيد است مراد از آن ، سنگهاى آسمانى باشد كه در اثر وارد شدن به جوّ زمين آتش ميگيرند و به صورت نوار نورانى در فضا ديده مىشوند و غبار مىگردند .
ناگفته نماند : آيات شريفه از متشابهاتند ، مصداق خارجى و چگونگى آن بر ما روشن نيست ، خداوند خود بهتر داناست .
11 -
فَاسْتَفْتِهِمْ أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ
.
تفريع است بر آيات گذشته . يعنى حالا كه خدا آسمانها را چنين و چنان آفريده و شياطين را از آسمان منع كرده و ربّ السموات و الارض است ، از مشركان بپرس آيا آنها در خلقت قوى و محكم هستند يا آسمانها و زمين و ملائكه ؟ ! آنها چگونه مىتوانند ما را عاجز كنند با آنكه آنها را از گلى چسبنده آفريدهايم ؟ ! در مجمع البيان فرموده به قولى
مَنْ خَلَقْنا
شامل ملائكه و آسمانها و زمين است ، ملائكهاى كه شياطين را مىرانند ، اطلاق اولو العقل بر سماوات و ارض از باب تغليب است ، الميزان آن را قبول دارد .
مؤيّد اين قول آيات :
أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها . . .
نازعات / 27 است .
إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ
تعليل اشدّ نبودن آنهاست . گل چسبنده چه اشدّيتى و صلابتى خواهد داشت ؟ ! ! .