اول اين سوره است .
4 - اين سوره بى شكّ مدنى است ، در مجمع البيان از ابن عباس و قتاده نقل شده : آيات :
وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا . . .
30 تا 37 در مكه نازل گشته است ولى اين سخن ، ادّعاى بدون دليل است بلكه ظهور آن آيات ، نيز مدنى مىباشد كه از گذشته خبر مىدهند .
5 - احتمال قوى آنست كه همه سوره به يك بار نازل شده است ، براى به تدريج نازل شدن دليلى در دست نيست .
6 - علّت نزول سوره يكى اختلاف دربارهء انفال و غنائم جنگى بود كه در جنگ « بدر » به دست آورده و در تقسيم آن اختلاف كردند . ديگر بيان امدادهاى غيبى بود كه در آيات مكرر از اين سوره مىخوانيم : فقط امداد غيبى و نقشههاى خداوند بود كه در آن جنگ نابرابر سبب شكست دشمن و پيروزى مسلمانان گرديد و گرنه در روال عادى مىبايست غلبه با كفار باشد .
از جمله آمدن ملائكه بود كه سبب اطمينان مسلمين و رعب كفار گرديد لذا صريحا فرموده :
فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى
/ 18 .
مسلمانان خوش داشتند با كفار درگير نشوند و فقط كاروان قريش را مصادره كنند ولى خدا مىخواست ، آنها درگير شوند تا كفّار شكست بخورند :
وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ
/ 7 ، پس اين سوره در صدد بيان چنين واقعيتى است .
وانگهى به مسلمانان اميد مىدهد كه اگر با نيت خالص و براى حاكميت اللَّه بجنگند پيوسته از حمايت خداوند برخوردار خواهند بود ، زيرا اين مطلب يكى از نظامات جهان و يكى از نواميس طبيعت است چنان كه به كرات بتجربه