اين آيه و آيات بعدى در رابطه با جنگ تبوك است ، در مقدمهء سوره نقل شد كه اين سوره در سال نهم هجرت بعد از مراجعت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله از جنگ تبوك نازل شد جنگ تبوك همان بود كه تجار شام وارد مدينه شده و شايع كردند كه پادشاه روم قصد حمله به مدينه را دارد ، هرقل عدهاى از قبائل عرب را با خود همدست كرده و قشونش وارد « بلقا » شدهاند و خودش در « حمص » است ، رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله دستور فرمود كه مسلمانان به جنگ روم آماده شوند ، منافقان شركت نكردند ، عدهاى از مسلمانان مسامحه نمودند ، با وجود آن ، حدود سى هزار نفر در جنگ تبوك شركت كردند ، آن حضرت پس از رسيدن به تبوك ديد كه از هرقل و حمله روميان خبرى نيست در اين جنگ مسلمانان متحمل مشقات زيادى شدند ، راه دور ، سختى راه نبودن خوار و بار و غيره از عواملى بود كه سخت آزارشان داد ، در ضمن آيات قسمتى از جريان اين سفر نقل خواهد شد .
اين آيه نشان مىدهد كه مسلمانان از دستور آمادگى مسامحه كردهاند
اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ
يعنى مايل به خروج نشديد و سنگينى نشان داديد ، آن گاه در ذيل آيه آمده است .
أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ
.
يعنى اين تثاقل و عدم تمايل در اثر ميل به زندگى دنيا در مقابل آخرت است با آنكه متاع و لذت دنيا در مقابل نعمتهاى آخرت اندك است .
39 -
إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
.
مراد از عذاب اليم ظاهرا عذاب و شكست دنيوى و يا به اضافهء آن و عذاب آخرت است يعنى در صورت عدم خروج با عذاب اليم مواجه خواهيد شد و خدا