را زنده مىكند ، انسان دو گونه حيات و زندگى دارد يكى زندگى ظاهرى كه در آن با همهء حيوانات شريك است و يكى زندگى توحيد كه يك زندگى خاص و نورانى و واقعى است و سبب حيات و سعادت ابدى مىشود ، لذاست كه قرآن ايمان را حيات مىداند و مىفرمايد :
أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ
انعام / 122 ، انسان بى توحيد در اين آيه مرده خوانده شده است و در آيهء
إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى . . .
نمل / 80 كفار را مردگان گفته است .
وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
.
خدا خالق اجزاء جهان و خالق هر جزء از اجزاء انسان است ، مىتواند ميان هر جزء انسان و انسان حائل شود ، ميان انسان و جگر او ، ميان انسان و ستون فقرات او ، ميان انسان و درك و تصميم و ارادهء او ، منظور از قلب در آيه مركز درك و تصميم و ارادهء انسان است ، اين جمله تعليل است بر صدر آيه يعنى از دستور خدا اطاعت كنيد كه خدا به قدرى به شما نزديك و مسلّط و محيط است كه ميان شما و ارادهء شما حائل و مانع مىشود
وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
ق / 16 و نيز به سوى خدا جمع مىشويد ، پاداش و سزاى شما در دست اوست « 1 » پس از خدايى كه عزت و ذلت شما در دست اوست اطاعت كنيد .
25 -
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ
.
طبق ناموس طبيعت در پيشامدهاى اجتماعى ، نيكوكار و بدكار هر دو گرفتار مىشوند ، سيل ، زلزله ، طوفان و مانند آن به نيك و بد فرق نمىگذارد ، همچنين است وضع جوامع بشرى كه اگر اشرار مسلّط شوند و رژيمهاى كفر و اجحاف بر جامعه حكمرانى كند ، دودش به چشم همهء خوبان و بدان خواهد رفت . در روايات امر به معروف آمده : امر به معروف و نهى از منكر را ترك نكنيد و
هامش
( 1 ) استفاده از الميزان .