با اذيت هم مال از بين مىرود و هم اجرى بدست نمىآيد ، لذا آن از اين بهتر است .
264 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى كَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
.
آيه صريح است در اينكه منت و اذيت انفاق را باطل و بىاثر مىكند و نيز كار نيكى كه غرض عامل فقط تظاهر است در پيش خدا پاداشى نخواهد داشت ، ايضا معلوم مىشود كه ريا از كارهاى منافقان است آنكه به خدا و پاداش اخروى عقيده دارد كار ريايى نمىكند « 1 » .
چرا منت و اذيت صدقه را باطل مىكند ؟ اين بدان جهت است كه با صدقه بار زندگى طرف را سبك مىكنيم و با منت و اذيت فشار بر او وارد مىكنيم اين فشار آن سبكى را از بين مىبرد ، اگر گويى چرا رياء عمل را باطل مىكند ؟
گوئيم : خدا عادل است ، به هر كس نيت و خواست او را مىدهد ، خواست رياكار آنست كه مردم او را خوب بدانند و به به گويند ، به اين « خواست » هم مىرسد .
درباره « حبط عمل » در شرح آيهء 218 همين سوره بحث شده است .
فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً
.
اين مثل براى كسى است كه پس از انفاق منت مىنهد و آزار مىكند ، ضمير « مثله » به « نفاق با منت » عايد است يعنى همانطور كه باران تند ، سنگ صاف را مىشويد و خاك آن را مىبرد و در اثر صاف بودن چيزى از خاك در آن نمىماند ، منت و اذيت نيز آثار صدقه را به كلى از بين مىبرد
لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا
يعنى : كسانى كه انفاق مىكنند سپس منت گذاشته و اذيت مىكنند ، در دنيا بواسطه انفاقشان محبوبيتى نخواهند يافت و در آخرت
هامش
( 1 ) - در اين آيه سخن از رياكارى است كه منافق است ، به خدا و معاد عقيده ندارد ولى لازم نيست هر ريا كننده چنين باشد .