مىترسد چطور نماز بخواند فرمود : تكبير مىگويد : و با سرش اشاره مىكند « 1 » يعنى براى ركوع و سجود با سر اشاره مىكند ، منظور آنست كه در مواقع خوف جنگ باشد يا سفر و غيره بايد نماز را در حال رفتن و پشت مركب خواند البته آن اندازه از ذكر و غيره كه ميسر باشد . روايت شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در روز خندق نماز را به اشاره خواندند و على عليه السّلام در ليلة الهرير پنج نماز را با اشاره و به قولى با تكبير خواندند .
فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
.
كاف در « كما » براى تشبيه است ، لازم است براى « تعلمون » متعلق در نظر گرفته شود مثل « من احكامها » يعنى وظيفه در حال خوف همان بود و چون ايمن شديد خدا را همانطور نماز بخوانيد كه شما را از احكام نماز آنچه را نمىدانستيد تعليم كرده است .
240 -
وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً لِأَزْواجِهِمْ مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراجٍ . . .
.
كلمهء « وصية » مفعول محذوف است يعنى « يوصون وصية » لفظ « متاعا . . . » بيان وصيت است ، ظاهرا اين آيه يك حكم مستقل است و آن اينكه انسان حق دارد وصيت كند كه بعد از من تا يك سال زنم را از خانه بيرون نكنيد و نفقهء او را از مال من بدهيد مگر آنكه خودش حاضر به ماندن نشود .
ولى اهل تفسير گفتهاند : اين از احكام قبل از اسلام بود آيهء عدهء وفات كه گذشت و آيهء ارث كه زن چهار يك و يا هشت يك مىبرد آن را نسخ كرده است ، ولى حكم قبل از اسلام ، در قرآن چرا آمده ، چه مدت از زمان مورد عمل واقع بوده و نسخ شده است ؟ ، منظور از ذكر آن در قرآن چه بوده است ؟ و آن گهى آيهء عدهء وفات حكم مستقلى است ولى اين آيه صورت وصيت را بيان مىكند ، آنچه
هامش
( 1 ) - آلاء الرحمن .