به خاك و خون مىكشد و همچون استقامت شرق و غرب فعلى است كه مثل زالو خون ملل ضعيف را مىمكند .
نگارنده لفظى پيدا نمىكنم كه اهميت اين آيه را در نظر خواننده مجسم سازد ، عجيبتر از آن ، جملهء
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
است يعنى اى آنكه در كارت ، توأم با توحيد استقامت مىورزى خدا با تو است ، اللَّه با تو است ، مبدء لا يزال با تو است ، با اين تكيهگاه دنيا در پيش تو زبون است ، خدايا به ذات پاكت قسم ما را از اينان قرار بده .
154 -
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
.
بزرگترين عامل بازدارندهء انسان ترس از مرگ است ، عاليترين قدرتمندان و بزرگان جهان چون مسئلهء مرگ پيش آيد همهء شئونات خويش را در پاى زنده ماندن قربانى كرده به پستترين مردان جهان خاضع مىشوند ، و بالاترين ذلت را قبول مىكنند ، ولى اگر بدانيم مرگ در راه خدا زندگى است ، شكستناپذير خواهيم بود ، صريح آيه آنست كه از مردن در راه خدا نترسيد چنين كسان زندهاند ، جمله
وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
حكايت دارد كه ما آن زندگى را نمىتوانيم بفهميم ، آن يك زندگى روحى و برزخى است ، با در نظر گرفتن عالم خواب مىشود تا حدى به آن پى برد ، ولى آن عالم خواب نيست .
در « نكتهها » راجع به عالم برزخ سخن خواهيم گفت .
155 -
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ
.
اين گرفتارى پنجگانه اثرات ناشى از جنگ است ، محيط جنگزده پر از وحشت ، گرسنگى ، نقص ثروت و توليدات و كشته شدن نفرات است ، ولى
بَشِّرِ