را در معرض هدايت قرار داده است چنان كه آمدن پيامبر اسلام از جملهء نعمتهاى خداوندى بوده است .
148 -
وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ
.
جواب ديگرى است بر مخالفان تغيير قبله يعنى قبله چيزى نيست كه پيوسته ثابت باشد بلكه بسته به اقتضاء مصلحت و زمان است چنان كه هر ملت قبلهاى داشتهاند شما به عوض هياهو درباره قبله پى كارهاى مفيد برويد كه تعيين كنندهء سرنوشت هستند و شما در گرو آنها هستيد
أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً
هر جا كه باشيد خدا شما را در روز قيامت جمع كرده و به اعمال شما رسيدگى خواهد كرد و نبايد در اين مورد شك كنيد كه
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
.
در تفسير برهان حدود چهارده روايت نقل كرده كه ائمه صلوات اللَّه عليهم با
أَيْنَما تَكُونُوا . . .
به جمع شدن اصحاب مهدى سلام اللَّه عليه از اطراف جهان استشهاد فرمودهاند و آن استفاده خاصى از آيه است « 1 » .
اصل اديان آسمانى از لحاظ اصول يكى است ولى از لحاظ فروع به مقتضاى زمان ، احكام متفاوت مىشود ماجراى قبله از قسمت دوم است نظير اين است آيهء
. . . لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً . . .
مائده / 48 نمىشود گفت ظهور آيه آنست كه قبله يهود نيز در رسميت خود باقى است زيرا يقين داريم كه آن با رسمى شدن كعبه منسوخ شده است .
149 -
وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
.
اين آيه راجع به گسترش حكم قبله است يعنى نه تنها در مدينه بلكه
هامش
( 1 ) - در تفسير عياشى از حضرت رضا صلوات اللَّه عليه نقل كرده
« . . . قال و ذلك و اللَّه ان لو قد قام قائمنا يجمع اللَّه اليه شيعتنا من جميع البلدان » .