منظور از تبديل قهرا نافرمانى است ولى اين چه سخنى بود كه در جواب موسى عليه السّلام گفتند ؟ ناگفته نماند : اين قضيه با همين تعبير در سورهء اعراف / 161 و 162 نيز نقل شده ولى از آن هم در اين باره چيزى دستگير نمىشود اما در سورهء مائده آمده كه موسى به بنى اسرائيل گفت :
يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ . قالُوا يا مُوسى إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ وَ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْها . . .
مائده / 21 و 22 تا مىرسد به اينجا كه گفتند : اى موسى تا آنها در آنجا هستند ما هرگز به آنجا داخل نخواهيم شد برو تو و خدايت با آنها بجنگيد ، ما در همين جا نشستهايم . . . خدا فرمود :
ارض مقدس چهل سال بر ايشان حرام است و اين مدت را در بيابان سرگردان خواهند ماند مائده / 24 و 26 .
اگر مراد از ورود به قريه در سورهء بقره و اعراف همان باشد كه در سورهء مائده نقل شده ، پس آنچه در جواب موسى گفتهاند همانست كه گفتند : در آنجا قومى قوى و ستمكار هستند تو و خدايت برويد و با آنها بجنگيد . و آن وقت مراد از
فَأَنْزَلْنا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزاً مِنَ السَّماءِ
همان چهل سال سرگردان ماندن در بيابان است . اما بايد مراد از « الذين ظلموا » اكثر بنى اسرائيل باشد كه ديگران نيز به آتش آنها سوخته و در بيابان ماندند .
بعضى روى كلمهء « حطه » پافشارى كرده و گفتهاند : بنى اسرائيل مأمور بودند كه حتما اين كلمه را بر زبان بياورند اما آنها بجاى آن ، كلمهء ديگرى به حال مسخره گفتند ، و گفتهاند : مراد از « رجز » طاعون است كه به ظالمان رسيد . ولى آنچه ما استظهار كرديم بهتر به نظر مىرسد وانگهى « حطه » عربى است زبان بنى اسرائيل عبرى بود اين لفظ معلوم نيست در زبان آنها بوده باشد ، آن هم به معنايى كه گفته شد ! ! .
60 -
وَ إِذِ اسْتَسْقى مُوسى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ