وَ لَمْ أَدْرِ ما حِسابِيَهْ
و نميدانستم چيست حساب من .
تنبيه : تصور نشود كه فقط در نامهء عمل و در مورد حساب افعال نيك و بد انسان ثبت شده و در تحت حساب ميآيد چه بسا افعال هزارهاى ديگران هم در نامهء او ثبت است و مورد حساب مىشود اگر اين سبب و باعث شده چنانچه فرمودند :
( من سن سنة حسنة كان له اجرها و اجر من عمل بها الى يوم القيامة و من سنة سيئة كان له وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيامة )
مثل كسانى كه غضب كردند حق امير المؤمنين و ائمه طاهرين را و ملياردها را اضلال كردند الى يوم القيامة و امروز هم كسانى كه تأسيس مساجد و مدارس و كتب علميه دينيه ميكنند يا تأسيس سينما و تماشاخانهها و مراكز فسق و فجور ، و بدعتى در دين يا ظلمى را رواج ميدهند آنها ميميرند و در نامهء عملشان همه روزه ثبت مىشود و فرداى قيامت نائل بمثوبات آنها يا بعقوبات آنها ميشوند .
[ سوره الحاقة ( 69 ) : آيه 27 ]
يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ ( 27 )
اى كاش اين حالتى كه متوجه شده به من از بين رفته بود .
و اين آيهء را دو نحوه تفسير ميتوان كرد يكى آنكه اى كاش من مبعوث نشده بودم و به همان حال موت باقى مانده بودم و همچو روزى را مشاهده نميكردم ، و ديگر آنكه اى كاش ميمردم و گرفتار اين عذابها نميشدم و بر طبق هر دو تفسير آيات شريفه دلالت دارد مثل :
وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ
و در خبر است كه موت را ميآورند بين جنت و نار و ذبح ميكنند كه ديگر موت نيست و آيات خلود بسيار است .
[ سوره الحاقة ( 69 ) : آيه 28 ]
ما أَغْنى عَنِّي مالِيَهْ ( 28 )
بى نياز نكرد مرا اموالى كه ذخيره كردم بلكه همين اموال يكى از بواعث گرفتارى و عذاب شده كه در حديث است :
( يؤتى به صاحب المال يوم القيامة و يسأل عنه : من اين اكتسبت ؟ - و ان كان من الحرام يؤمر به الى النار ، و ان كان من الحلال يسأل عنه : فيما انفقت ؟ - فان انفق فى الحرام يؤمر به الى النار ، و ان أنفق فى الحلال