از همچو عذابها نجات پيدا كردند .
بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ
فتنه بمعنى بليه و ابتلاء است شامل هر شرى و هر مصيبتى و هر بلائى مىشود چنانچه ميفرمايد :
أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ
انفال آيهء 28 ، يعنى بلاء اسباب گرفتارى و عذاب ميشوند ،
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً
انفال آيهء 25 ،
وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً
مائده آيهء 45 .
يعنى عذابه الى غير ذلك از آيات و در اين آيه مراد از مفتون ابتلاء بجنون است كه كفار نسبت بانبياء ميدادند فرداى قيامت معلوم مىشود كه كداميك از انبياء و كفار مبتلاى بجنون بودند .
سؤال : اگر فرداى قيامت معلوم شود كه كفار مجنون بودند پس مجنون تكليف ندارد براى چه عقوبت مىشود ؟ - جواب : نه مراد جنون رافع تكليف باشد بلكه مراد اين است كه مثل مجنون كه عقل خود را منكوب هوى و هوس كرده اينها هستند چنانچه در بسيارى از آيات ميفرمايد :
أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ
نه اينكه اصلا عقل نداشتند كه رافع تكليف باشد بلكه بر طبق عقل رفتار نكردند مثل
صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ
بقره آيهء 166 ، و الا اينها هم گوش داشتند و هم چشم هم زبان ولى در امر دين اينها را به كار نميبردند ، و ممكن است بگوئيم : مراد از مفتون عذاب است كه معلوم مىشود كداميك معذب ميشوند ، و ممكن است مراد فساد باشد كه كداميك مفسد روى زمين بودند مثل آيهء :
وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ
بقره آيهء 187 ، و مثل :
وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ
بقره آيهء 214 چون نسبت فسادهم بانبياء ميدادند كه فرعونيان گفتند بفرعون :
أَ تَذَرُ مُوسى وَ قَوْمَهُ لِيُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ
اعراف آيهء 127 .
[ سوره القلم ( 68 ) : آيه 7 ]
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ( 7 )
محققا خداوند داناتر است به آن كسى كه گمراه شده از راه حق و او داناتر است به كسانى كه هدايت شدهاند .
مكرر گفتهايم در ذيل بسيارى از آيات كه سبيل الهى و صراط مستقيم اعتقاد بجميع عقائد حقه و عمل باعمال صالحه و اجتناب از جميع اخلاق فاسده و اعمال سيئه است