وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً واحِدَةً
بطور الجاء و اضطراريا اسباب معصيت را از آنها گرفته بود از قوّهء شهوت و غضب و وهم يا راه را بر آنها بسته بود قدرت نداشتند لكن كمالى از براى آنها نبود چنانچه در حيوانات چنين فرموده و لذا تكليف بر آنها قرار نداده و همچنين در ملائكه كه اين قواى شهويه و غضبيّه و وهميه را ندارند لذا بمقتضاى حكمت انسان را فاعل مختار قرارداد هم جنبهء ملكى به او عنايت فرمود كه قوهء عقل باشد و هم جنبهء حيوانى كه داراى قواى شهويه و غضبيه و وهميه باشد و تكليف بر آنها معين فرمود و راه حق و باطل را به آنها نشان داد هم بتوسط عقل كه رسول باطنى باشد كه محسنات عقليه و مقبحات آن را درك كنند و هم انبياء فرستاد كه راه سعادت و شقاوت را به آنها نشان دهند و سلب اختيار از آنها نفرمود تا خوب و بد ، مؤمن و كافر ، مطيع و عاصى سعيد و شقى از هم امتياز پيدا كنند .
وَ لكِنْ يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ
كسانى كه به اختيار طريقهء حقه را گرفتند و راه سعادت را پيمودند و در تحت اطاعت و فرمان الهى داخل شدند آنها را مشمول رحمت خود فرموده و سعادت دنيا و آخرت را ، نصيب آنها قرار داده و بهشت را خصيصهء آنها نموده .
وَ الظَّالِمُونَ
و كسانى كه به خود ظلم كردند نه اعتناء بمحسنات عقليه كردند كه گفتند الناس يستسهلون الذم فى قضاء الوتر و نه به فرامين الهى و دستورات انبياء توجه كردند و خود را تابع قواى شهويه و غضبيه و وهميه نمودند .
ما لَهُمْ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
دوستى ندارند كه آنها را پناه دهد و ناصرى ندارند كه به آنها كمك دهد .