زحمت زياد و توقع بسيارى نداشته باشند مواصلت كنند .
(
وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتابَ
) غلامها و كنيزان اگر تقاضاى مكاتبه كردند .
(
مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ
) از مواليان آنها كه مالك آنها هستند .
(
فَكاتِبُوهُمْ
) مكاتبه اينست كه قرارداد مىكنند كه اين غلام يا كنيز در ظرف مدتى كه قرارداد مىكنند به تدريج به دفعات معين مقدارى وجه كه مال - الكتابه مىگويند بدهند ، به مواليان خود و آزار شوند و اين مكاتبه هم دو نحوه است يك نحوه مشروط است كه شرط مىكنند كه اگر تمام مال الكتابه را اداء نكرد آزاد نشود ، و يك نحوه مطلق است كه هر مقدارى اداء كرد به همان مقدار آزاد مىشود .
(
إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً
) بعضى گفتند مراد از خير اينست كه به نحو گدايى تحصيل مال الكتابه نكند كسبى ، صنعتى ، ميراثى ، هدايايى داشته باشد اداء كند بعضى گفتند مراد از خير اينست كه نخواهد آزاد شود ، برود ملحق به كفار و مشركين شود ، بعضى گفتند نرود مرتكب فحشاء و منكرات شود و بالجمله اگر صلاح او در آزادى هست دينا و دنيائا مكاتبه كنيد و الا فلا و اين امر هم امر استحبابى است ، واجب نيست قبول مكاتبه .
(
وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذِي آتاكُمْ
) نه در مكاتبه شرط كنيد بلكه در نيت و قصد ضمير شما باشد كه يك مقدارى از مال الكتابه را به آنها بدهيد در بعض اخبار خمس آن را مىفرمايد ، و در بعضى سدس آن را .
(
وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً
) فتيات كنيزان را مى گويند و معنى اين نيست كه اگر اراده تحصن ندارند مانعى ندارد بلكه صدق اكراه نميكند پس