بودند در شرك و كفر و ظلم و اذيّت به آنها .
(
ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ
) ، وعدههايى كه خداوند به انبياء داده بود از نصرت و ظهور بر أعداء و نجات از مهالك ، و عزّت و غلبه بر دشمن ، و مثوبات دنيوى و اخروى و سعادت دارين و هلاك دشمنهاى آنها و نزول عذاب بر آنها و عقوبات اخروى تمام آنها را منجّز كرديم و به وعدهء خود عمل نموديم .
(
فَأَنْجَيْناهُمْ وَ مَنْ نَشاءُ
) : كه مؤمنين به آنها بودند كه مكرّر در مكرّر گوش زد تمام فرموده در حقّ نوح عليه السلام مىفرمايد :
« فَنَجَّيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ »
يونس آيهء 74 . در حقّ لوط مىفرمايد :
« فَنَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِينَ »
شعراء آيهء 170 . و هكذا در حقّ هود ، صالح ، ابراهيم ، شعيب ، موسى ، و غير اينها .
و اين جمله براى تسليت حضرت رسالت و كسانى كه ايمان آورده بودند و در شكنجهء مشركين مكّه بودند در مدّت سيزده سال كه چه اندازه اذيّت كردند خاكروبه بر سرش ريختند ، سنگ به قدمهايش زدند ، عبا به گردنش انداختند ، ساحر و جادوگر ، و كذّاب و مفترى و مجنون دانستند و پس از هجرت حضرتش چه عزّت و شوكت و عظمت به او عنايت شد فوج فوج شرفياب مىشدند و به شرف اسلام مشرّف مىگشتند كه در سورهء نصر مىفرمايد :
« إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ * وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً
. . .
السورة » .
(
وَ أَهْلَكْنَا الْمُسْرِفِينَ
) : بترسند كفار قريش كه در چه مهالك گرفتار مىشوند چنانچه امم سابقه هر كدام به چه نوع عذابها هلاك شدند و از بين رفتند .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 10 ]
لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ كِتاباً فِيهِ ذِكْرُكُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ ( 10 )
هر آينه بتحقيق نازل كرديم به سوى شما كتابى را كه قرآن مجيد باشد