[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 86 ]
حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَ وَجَدَ عِنْدَها قَوْماً قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً ( 86 )
حتى زمانى كه رسيد به طرف مغرب زمين يافت كه خورشيد فرو رفت در چشمه سياه گل آلود و يافت در آن قسمت قومى را گفتيم اى ذى القرنين يا آنها را معذّب و مؤاخذه كن و يا اينكه اتخاذ كن در آنها خوبى را
حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ
نظر به اينكه سه ربع كره زمين در آب است و يك ربع بيرون آن هم يك قسمت اطراف آب قابل سكونت نيست ذى القرنين رسيد در آن قسمت طرف مغرب زمين كه قابل سكونت هست و چون كره زمين و آب به حركت وضعى خود دور خود ميچرخد تصوّر مىشود كه خورشيد در آب فرو ميرود و آب دريا از دور كه مشاهده مىشود سياه و گل آلود به نظر ميآيد .
وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ
و مراد از عين همان قسمت دريا كه به نظر چشمه ميآيد تعبير به عين فرموده
وَ وَجَدَ عِنْدَها قَوْماً
كه كافر و مشرك بودند كه فعلا هم اهل مغرب زمين كافر بسيار در آنها هست .
قلنا بطريق وحى خطاب فرموديم به او
يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ
اگر هدايت نشدند آنها را بقتل برسان يا در شكنجه بينداز
وَ إِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً
اگر قابل هدايت هستند و بشرف ايمان مشرف ميشوند آنها را مورد احسان قرار ده تنبيه بعضى از كلمه قلنا استفاده كردند كه ذا القرنين نبى و رسول بوده چون غير نبى مورد وحى و تكلم نميشود و بعضى گفتند بطريق الهام بود و دلالت بر نبوة او ندارد لكن هر دو كلام مخدوش است زيرا وحى به غير نبى هم ممكن است چنانچه بمادر موسى وحى فرمود
وَ أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى
قصص آيه 6 بلكه بزنبور عسل هم وحى نمود
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ
نحل آيه 70 و الهام هم اطلاق قول بر او بعيد است .
[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 87 ]
قالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذاباً نُكْراً ( 87 )