و اين اقرب است زيرا بنا بر احتمال اوّل انسب به نظر ميايد ضمير جمع من بعدهم ( لبنى اسرائيل ) بتوسط وحى الهى به حضرت موسى و الّا بلا واسطه بنى اسرائيل قابليّت خطاب ندارند و ممكن است مراد از قول اراده باشد كه چنين اراده كرديم چنانچه ميفرمايد
إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
يس آيهء 80 .
و در مقام خود گفتهايم كه بمجرّد اراده ايجاد ميفرمايد و احتياج به كلمه كن هم ندارد و مراد از اراده علم بصلاح است چنانچه حكمت علم بمصلحت است
اسْكُنُوا الْأَرْضَ
با كمال اطمينان كه از چنگال فرعونيان نجات پيدا كرديد چنانچه ميفرمايد
وَ إِذْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُقَتِّلُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ
اعراف آيهء 141 .
و ميفرمايد
يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ
طه آيهء 82
فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ
دنيا فانى شود و آخرت برپا گردد روز رستخيز
جِئْنا بِكُمْ لَفِيفاً
لفّ بمعنى پيچيده شده است و جمع متفرق كه تمام جنّ و انس و ملك در يك صحرا جمع ميشوند و هر يك بجزاء خود ميرسند .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيات 105 تا 106 ]
وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً ( 105 ) وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلاً ( 106 )
و اين قرآن مجيد را ما بحقّ نازل كرديم او را و به حق نازل شد و ما نفرستاديم ترا مگر بشارت دهنده بمؤمنين و مطيعين و انذار كننده كافرين و عاصين را و اين قرآن را ما متفرّقا نازل كرديم سوره سوره و آيه آيه تا اينكه تلاوت كنى بر بندگان به آرامى جزء فجزء و نازل كرديم او را نازل كردنى
وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْناهُ
حقّ مقابل باطل بمعنى ثابت و محقّق و صواب و درست و بجا و بموقع است و لذا يكى از اسامى الهى حق است اشاره بمقام واجب الوجودى و باطل زائل و فانى و از بين رفتن و بر خلاف صواب است چنانچه گذشت در آيهء 83
إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً
وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ
تمام قرآن بر وفق حكمت و مصلحت از براى هدايت و ارشاد و سعادت بشر