( اشكال )
بعض معترضين اعتراض كردند كه جعل اين احكام چه دلالتى دارد بر اينكه خداوند عالم بجميع ما فى السموات و ما فى الارض است و مفسرين جوابهايى دادهاند كه تمامش مخدوش و بىربط است و تمام مبنى بر اين است كه جملات قبل را دليل بر علم خدا بما فى السموات و الارض بگيرند و ابدا همچه دلالتى ندارد
جواب
و تحقيق در جواب اينست كه قضيه بر عكس است چون تمام خطابات در اين آيات بمؤمنين است و مؤمن بايد بداند و معتقد باشد بر اينكه خداوند ميداند آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است
وَ أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
بلكه علم غير متناهى است و اگر همچه اعتقادى ندارد مسلّما از ايمان خارج است و مشمول اين خطابات نيست و زمانى كه اين عقيده را پيدا كرد ميداند كه تمام احكام الهيه از روى حكمت و مصلحت و مطابق علم جعل شده مخصوصا اعمال حج كه بسيار حكمتش از اذهان عامه بلكه خاصه دور است حتى در مجلسى بودم كه جماعتى از علماء و دانشمندان تشريف داشتند و بحث آنها در قربانى منى كه متجاوز از يك مليون شتر و گاو و گوسفند بىمصرف مىشود و تبذير مال است غافل از اينكه
لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ
حج آيه 37 ، پس معناى
لِتَعْلَمُوا
اينست كه بايد بدانيد كه خداوند عالم بما فى السموات و الارض و عالم بهر چيزى است و ايراد به احكام الهى نگيريد و بدانيد بدون حكمت نيست و لو شما حكمتش را بدست نياوريد و نفهميد و حكماء گفتند ( عدم الوجدان لا يدل على عدم الوجود ) نفهميدن حكمت دليل بر بىحكمتى نيست .
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 98 ]
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ وَ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 98 )
بدانيد كه خداوند اگر عذاب كند عقاب او شديد است و اگر عفو كند آمرزنده